Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Нуучча тылын күнэ

Нуучча тылын күнэ (эбэтэр Арассыыйа Пушкин күнэ; нууч. День русского языка) — нуучча тылыгар анаммыт норуоттар икки ардыларынааҕы күн 2010 сыллаахха ХНТ тэриллибитэ, бэс ыйын 6 күнүгэр, улуу нуучча поэта Александр Сергеевич Пушкин төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр[1].

2011 сыллаахха бэс ыйын 6 күнүгэр Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Д. А. Медведев «Нуучча тылын күнүн олохтуур уонна сыллата бэс ыйын 6 күнүгэр, нуучча улуу поэта, аныгы нуучча литературнай тылын төрүттээччи А. С. Пушкин төрөөбүт күнүгэр бэлиэтиир» ыйаахха илии баттаата[2].

Бэс ыйын 6 күнүгэр Арассыыйа үрдүнэн поэт айар үлэтигэр аналлаах тэрээһиннэр ыытыллаллар: литературнай ааҕыылар, куонкурустар, быыстапкалар, кылаас чаастара уонна кэнсиэрдэр.

Историята

Нуучча тылын күнүн тэрийии санаатын аан бастаан 2007 сыллаахха ахсынньы ый 26 күнүгэр «Нуучча тыл оонньуута» бырайыак автора Иван Клименко эппитэ[3]. Автор бэйэтин ыстатыйатыгар нуучча тылын Сылын түмүктээн туран бэлиэтиир: «… ааттаах Сыл үөрүйэҕэ тыл булгуччу сайдарыгар биирдии кэлэр сылга өссө биир ааттаах Күн буолуохтааҕын туоһулуур. Нуучча тылын күнэ. Бүтүн Нуучча эйгэтигэр аан дойду бырааһынньыга». Ол гынан баран Арассыыйа сокуону таһаарар да, толорор да былаастара этиигэ эппиэттээбэтилэр.

Өссө урут, 1996 сыллаахха, нуучча тылын көмүскээһин күнүн бэс ыйын 6 күнүгэр, А. С. Пушкин төрөөбүт күнүгэр, Крым нуучча түөлбэнэ бырааһынньыктыы барбыта. 2007 сылтан саҕалаан Кырымаҕа кинилэр көҕүлээһиннэринэн бэс ыйын 6 күнүгэр "Улуу Нуучча Тыла"нуучча, славянскай култуура норуоттар икки ардыларынааҕы бырааһынньыга ыытыллан барбыта. Бу күн бырааһынньыга кыттыылаахтарын сыллата Арассыыйа бэрэсидьиэнэ эҕэрдэлиир.

ХНТ тэрилтэ официальнай тылларын күннэрин биллэрбитин кэннэ, 2011 сыллаахха бэс ыйын 6 күнүгэр Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Д. А. Медведев «Нуучча тылын күнүн олохтуур уонна сыллата бэс ыйын 6 күнүгэр, нуучча улуу поэта, аныгы нуучча литературнай тылын төрүттээччи А. С. Пушкин төрөөбүт күнүгэр бэлиэтиир» ыйаахха илии баттаата.

ХНТ тылларын күннэрэ

Нуучча тылын күнүн сэргэ ХНТ-ҕа тэрилтэ атын официальнай тылларын күннэрэ бэлиэтэнэллэр[4]. Кинилэри 2010 сылга ХНТ общественнай иһитиннэрии департаменынан элбэх тыллааҕы уонна культурнай араас көрүҥнээх буолууну өйөөһүн чэрчитинэн биллэрбиттэрэ. Бу күннэргэ ыытыллар тэрээһиннэр официальнай тыллар тэҥ бырааптаах буолууларын хааччыйыыга, ХНТ үлэһиттэрин историятын, ХНТ тылларын сайыннарыы туһунан иһитиннэриилэрин үрдэтиигэ туһуланнылар.

Тыллар өйдөбүнньүк күннэрэ

  • Кулун тутар 20 күнэ — француз тылын күнэ (Аан Дойдутааҕы франкофония күнэ).
  • Муус устар 20 күнэ — кытай тылын күнэ (кытай суругун төрүттээччи Цан Цзе анаммыт).
  • Муус устар 23 күнэ — ааҥыл тыл күнэ (Уильям Шекспир төрөөбүт күнэ).
  • Муус устар 23 күнэ — испанец тылын күнэ (Мигель Сервантес өлбүт күнэ).
  • Бэс ыйын 6 күнэ — нуучча тылын күнэ (А. С. Пушкин төрөөбүт күнэ).
  • Ахсынньы 18 күнэ — араб тылын күнэ (1973 сыллаахха араб тылын ХНТ официальнай уонна рабочай тылларын ахсааныгар киллэрэр туһунан быһаарыы бигэргэтиллибит күнэ).

Быһаарыылар

  1. ↑ День русского языка в ООН. Сигэнии күнэ: 6 Бэс ыйын 2011. Архивировано 26 Ыам ыйын 2013 года.
  2. ↑ О Дне русского языка : Указ Президента РФ от 06.06.2011 № 705 // Собрание законодательства РФ. 13.06.2011. № 24. Ст. 3401.
  3. ↑ Иван Клименко. «Да будет день!», Парламентская газета (27 Ахсынньы 2007). Архыыптаммыт 2015, Алтынньы 31 күнүгэр. Сигэнии күнэ: 6 Бэс ыйын 2016.
  4. ↑ Список международных дней на сайте ООН. Сигэнии күнэ: 26 Муус устар 2017. Архивировано 27 Ыам ыйын 2016 года.

Категориялар