Мэссэнээт
Мэссэнээт (нууч. меценат) — бэйэтин баҕатынан уонна босхо, тус бэйэтин эбэтэр бас билэр тэрилтэтин үбүнэн-харчытынан билими, ускуустубаны, доруобуйа харыстабылын уонна үөрэҕи өйүүр, ону таһынан биирдиилээн дьону өйүүр киһи.
Тыл үөскээбит төрдө
Тиэрмин былыргы этрускалартан төрүттээх биллиилээх римлянин Гай Цильний Меценат (б. э. и. 70—8 сс.) аатыттан тахсар, кини Август импэрээтэр саҕана худуоһунньуктары уонна бэйиэттэри өйүүрэ (ордук биллэллэрэ Вергилий, Гораций). Импэрээтэр Октавиан Август эрэнэр киһитэ буолан, төһө да официальнай солото суох эрээри, судаарыстыба дьыалатыгар эмиэ кыттыһара — Агриппаны кытта Авгуска судаарыстыбаны дьаһайарыгар уонна былааһын бөҕөргөтөрүгэр улахан дьайыыны оҥороллоро. Авгуһу кытта сыһыаныгар кини ньылаҥнаабат этэ, бэйэтин санаатын көҥүллүк этэрэ, онто сороҕор импэрээтэр санаатыгар утары буолара.
Кэлин мэссэнээт диэн култуураны, ол иһигэр ускуустубаны уонна билими өйүүр баай дьону барыларын ааттыыр буолбуттара. Мэссэнээттэр үгүстэрэ уһулуччулааах артыыстары, худуоһунньуктары, суруйааччылары кытта устуоруйаҕа киирбиттэрэ, тоҕо диэтэххэ кинилэр дьайыылара айар үлэни уонна ускуустуба сайдыытын өйүүр эрэ буолбакка, элбэх киһи култуура ситиһиилэригэр кыттарын хааччыйара. Мэссэнээт биир чаҕылхай холобурунан Медичи ууһа буолар, бу уус бэрэстэбиитэллэрэ XIII үйэттэн XVIII үйэҕэ диэри элбэхтэ Флоренция салайааччылара буола сылдьыбыттара. Барҕарыы эпохатын саҕана уһулуччулаах генийдэри өйөөбүт дьон быһыытынан билиниини ылбыттара.
Литэрэтиирэ
- Меценат, Гай Цильний // Брокгауз уонна Ефрон энциклопедическай тылдьыта: 86 туомнаах (82 т. уо. 4 эб.). — СПб., 1890—1907.
- Сабинум // Брокгауз уонна Ефрон энциклопедическай тылдьыта: 86 туомнаах (82 т. уо. 4 эб.). — СПб., 1890—1907.
- Меценат // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. — 2-е изд., вновь перераб. и значит. доп. Т. 1-2. — СПб., 1907—1909.
- Cilnius // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.
- А. Т. Аверченко, «Шутка Мецената»
- Федеральный закон Российской Федерации № 327-ФЗ «О меценатской деятельности», от 4 ноября 2014 года.