Нуучча тылынанПартнёрдар бырайыактараАнал бырайыактар
Тас көрүҥүн уларытТылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Молдованов Игорь Валерьевич

Игорь Валерьевич Молдованов (1975 сыл ахсынньы 25 күнэ, Золотинка, Саха АССР — 1995 сыл кулун тутар 13 күнэ, Чечен-Аул[d], Чечня) — Урал байыаннай уокуругун 324-с мотострелковай дивизиятын 34-с мотострелковай пуолкатын мотострелога, старшай сержант. Арассыыйа Бэдэрээссийэтин Дьоруойа (өлбүтүн кэннэ, 1996).

Олоҕун олуктара

1975 сыллаахха ахсынньы 25 күнүгэр Золотинка бөһүөлэгэр (Саха Өрөспүүбүлүкэтин Нерюнгри оройуона) БАМ тутааччыларын Молдовановтар Валерий Савельевич уонна Лидия Константиновна дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Нуучча. Чита уобалаһын Калар оройуонун Саҥа Чар бөһүөлэгэр улааппыта уонна оскуоланы бүтэрбитэ. Райвоенкомат хайысхатынан Чита куорат 33 №-дээх СПТУ-га суоппар идэтин ылбыта. Саҥа Чаара бөһүөлэгэр тутуу управлениетыгар үлэлээбитэ[1].

1994 сыл тохсунньутугар АБ-тин Сэбилэниилээх күүстэригэр ыҥырыллыбыта. Сулууспатын бастаан Читаҕа, үөрэх подразделениетыгар ааспыта. Онтон, ол сыл ахсынньытыттан-Ураллааҕы байыаннай уокурук мотострелковай чаастарыттан биирдэстэригэр. Ураллааҕы байыаннай уокурук 324-с мотострелковай пуолкатын састаабыгар Чечняҕа сэриилэспитэ.

1995 сыллаахха олунньу 3 күнүгэр пуолка авангардын ротатын састаабыгар старшай сержант Молдованов Пригороднай нэһилиэнньэлээх пуун оройуонугар биир бастакынан быһа охсуһууга тахсан, уот позициятын сатабыллаахтык талан рота сүрүн күүстэрин туруорсууну саппыта. Кыргыһыы кэмигэр өстөөх уоттаах туочукатын суох гыммыта[1].

1995 сыллаахха кулун тутар 13 күнүгэр Чечен-Аултан соҕуруу бөҕөргөтүллүбүт үүт-табаар ферматын былдьаһыыга биһиги подразделениеларбытын боевиктар күүстээх уоттара тохтоппута. Связист быһыытынан сылдьан Молдованов рота командирын уонна подразделениелары кытта тохтоло суох сибээһи хааччыйбыта, ол курдук соругу ситиһиилээхтик быһаарыыга көмөлөспүтэ. Кыргыһыы кэмигэр гранатометнай расчету тус бэйэтинэн суох гыммыта.

Бааһырбыттары эвакуациялааһыны хаххалыырга бирикээс ылан, БМП-га киирэн, үүт-табаар ферматын соҕуруулуу-илин кытыытыгар тахсыбыта, онно взводтартан биирдэстэрэ сүтүктэммитэ. Бааһырбыттары таһаарар табаарыстарын хаххалыырга табыгастаах уот позициятын ылан, дьиҥинэн, боевиктар уоттарын бэйэтигэр тардыбыта. Кыргыһыы кэмигэр БМП-та умайбыта. Бааһыран, умайан баран, старшай сержант Молдованов бойобуой пуоһун хаалларбакка, боекомплега дэлби тэбиэр диэри умайа турар массыынаттан ытыалыы сыппыта[2].

Арассыыйа Бэдэрээссийэтин Бэрэсидьиэнин 059 № ыйааҕынан 1995 сыллаахха алтынньы 19 күнүгэр анал сорудаҕы толорууга көрдөрбүт хорсун, дьоруойдуу быһыытын иһин старшай сержант Молдованов Игорь Валерьевичка Читинскай уобаластан бастакынан Арассыыйа Бэдэрээссийэтин Дьоруойа аат (өлбүтүн кэннэ) иҥэриллибитэ[2][3].

Калар оройуонун Чаара сэлиэнньэтин кылабыыһатыгар (Чита уобалаһа) көмүллүбүтэ[3].

Наҕараадалара

1996 сыллаахха кулун тутар 27 күнүгэр «Кыһыл көмүс Сулус» мэтээл» уонна наҕараадатын докумуоннара Дьоруой аҕатыгар Молдованов Валерий Савельевичка бэриллибиттэрэ[3].

Аатын үйэтитии

  • Саҥа Чаара бөһүөлэгэр Игорь Молдованов аатынан уулусса баар. Дьоруой үөрэммит оскуолатын дьиэтигэр мемориальнай дуоска аһыллыбыта[4]. Оскуола бэйэтэ Дьоруой аатын сүгэр[5].
  • 2023 сыллаахха Нерюнгри оройуонун Золотинка бөһүөлэгэр Игорь Валерьевич бюһа туруоруллубута[6][7][8].
  • 2015 сыллаахха Саҥа Чаара 2 №дээх оскуолатыгар «Я убит на чеченской войне» диэн Арассыыйа Дьоруойун Игорь Валерьевич Молдованов кэриэһигэр анаммыт кинигэ сүрэхтэммитэ. Ааптардара — Арассыыйа суруналыыстарын уонна суруйааччыларын сойуустарын чилиэнэ Ирина Котельникова уонна устуорук, кыраайы үөрэтээччи, Арассыыйа суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ Ева Труфанова, оттон «Байкаал хайа хампаанньата» ХЭО үп-харчы көмөтүнэн читатааҕы «Экспресс-издательствоҕа» 500 экземплярынан бэчээттэммитэ[9][10]. Маны таһынан, Игорь Молдованов кэриэһигэр Ирина Котельникова хаһыс да сылын сайт тэрийэн үлэлэтэр[1].
  • 2025 сыл кулун тутарыгар музыкант NITron NITron (нууч.) (сах.доҕотторун кытта Арассыыйа Дьоруойа Игорь Валерьевич Молдованов кэриэһигэр анаммыт «Арассыыйа Дьоруойа» трегы таһаарбыта[11].
  • 2025 сыл күһүнүгэр «Каким он парнем был…» Арассыыйа Дьоруойун Игорь Валерьевич Молдованов туһунан документальнай сэһэн тахсыбыта, ааптар Ева Труфанова уон сыллаах үлэтэ, «Оҕо саас», «Эдэр саас» уонна «Кэриэһэ» диэн салаалардаах, кэнники салааҕа ырыаны суруйбут музыкант NITron (Максим Кандыков) туһунан уонна кини «Арассыыйа Дьоруойа ырыатын тиэкиһэ киирбитэ[12].
  • Сыл аайы Саҥа Чаара 2 №-дээх оскуолатыгар Игорь Молдованов кэриэстэбил кубогар мини-футболга турнир ыытыллар.
  • Каларскайдааҕы устуоруйа-кыраайы үөрэтии түмэлигэр Дьоруой муннуга тэриллибитэ. Түмэлгэ генерал-полковник Валерий Третьяков бэлэхтээбит мэтириэтэ баар[3].
  • Саҥа Чардааҕы 7 №-дээх бибилэтиэкэ-филиалыгар «Дьоруойунан төрөөбөттөр. Дьоруой буолаллар» кинигэ быыстапката үлэлиир. 2026 сыллаахха олунньу 2 күнүгэр Арассыыйа Дьоруойун Игорь Молдованов аатынан Саҥа Чаара 2 №-дээх орто оскуолатыгар Дьоруой бюһа туруоруллубута[3].

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Сайт памяти Игоря Молдованова - Главная страница. moldovanov.ucoz.net. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 Молдованов Игорь Валерьевич. www.warheroes.ru. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Известные люди района. Герой России (рус.). Муниципальное учреждение культуры Каларская центральная библиотека. Сигэнии күнэ: 13 Балаҕан ыйын 2026.
  4. ↑ КРАЕВЕДЧЕСКИЙ ХРОНОГРА 2025. zabkradet.mya5.ru. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2026.
  5. ↑ Его имя носит школа. Игорь Молдованов (рус.). sh2-novaya-chara-r76.gosweb.gosuslugi.ru. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2026.
  6. ↑ Рожденные в Якутии. В Золотинке установят памятник Герою России. Сигэнии күнэ: 13 Балаҕан ыйын 2026.
  7. ↑ Бюст Героя России Игоря Молдованова. Сигэнии күнэ: 13 Балаҕан ыйын 2026. Архивировано 14 Сэтинньи 2024 года.
  8. ↑ Митинг посвященный открытию бюста Герою России посмертно Молдованову И. В. Сигэнии күнэ: 13 Балаҕан ыйын 2026.
  9. ↑ 18 декабря 2015 года в 14-00 час. в актовом зале Новочарской средней общеобразовательной школы № 2 состоится презентация книги «Я УБИТ НА ЧЕЧЕНСКОЙ ВОЙНЕ», посвященной памяти Героя России Игоря Валерьевича Молдованова (рус.). kalarskiy.75.ru (9 Декабрь 2015). Сигэнии күнэ: 13 Балаҕан ыйын 2026.
  10. ↑ Документальная повесть О Герое России Игоре Молдованове(биллибэт). novochara.zabaikalschool.ru. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2026.
  11. ↑ 15-летний музыкант из Новой Чары написал песню про Героя РФ, AiF. Сигэнии күнэ: 13 Балаҕан ыйын 2026.
  12. ↑ Каким он парнем был (Северобайкальск Литературный) / Стихи.ру. stihi.ru. Сигэнии күнэ: 25 Балаҕан ыйын 2026.

Сигэлэр

Категориялар