Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Масленица

Б.Н. Ельцин аатынан бибилэтиэкэ матырыйааллара

Library.png
Бу ыстатыйаҕа Б.Н. Ельцин аатынан бэрэсидьиэн бибилэтиэкэтин пуондарын матырыйааллара туттуллубуттара
Матырыйаалларга
Learning.svg

Б.Н. Ельцин аатынан бибилэтиэкэ матырыйааллара

Arrow-Right.png
Library.png
Бу ыстатыйаҕа Б.Н. Ельцин аатынан бэрэсидьиэн бибилэтиэкэтин пуондарын матырыйааллара туттуллубуттара
Матырыйаалларга

Ма́сленица — илиҥҥи славяннарга сааскы норуот бырааһынньыга. Улуу хараланыы иннинэ бүтэһик нэдиэлэ устата бэлиэтэнэр, таҥара халандаарын Сырдаах нэдиэлэтигэр сөп түбэһэр. Үгэс быһыытынан католическай уонна протестант дойдуларыгар бэлиэтэнэр Сыалаах оптуорунньукка уонна карнавалга сөп түбэһэр. Масленица үгэстэрэ христиан иннинээҕи кэккэ элеменнэри тутуһаллар[1].

Масленица күнэ сыл аайы Паасха бырааһынньыгын күнүттэн көрөн уларыйар. 2026 сыллаахха Масленица нэдиэлэтэ олунньу 16-22 күннэригэр түбэспитэ.

Нууччаларга үгэс буолбут күндүлээһин — блины уонна лэппиэскэ, оттон белорустарга уонна украинецтарга вареник уонна сырник[2]. Украина уонна белорусс норуотун култууратыгар кэргэн тахсыбатаҕын иһин дьээбэлэнэн кэһэтэр оонньуу үгэһэ эмиэ баар — колодка[3].

Масленица бырааһынньыгын атрибуттарынан аныгы куорат култууратыгар күүлэй уонна чуучаланы уматыы ааҕыллар[2].

Семантиката

Масленица нуучча үгэс буолбут култууратыгар тыа хаһаайыстыбатын саҥа сылын саҕаланыытын бэлиэтиир. Бу кэм үгэстэрэ икки бэйэ-бэйэлэрин кытта ситимнээх тиэмэлэри кытта сибээстээхтэр: быйаҥ (аграрнай, оргиастическай, фертильнай уонна матримониальнай тиэмэлэр) уонна өбүгэлэри ытыктааһын (тыыннаах уонна өлбүт дьону)[1][4].

Масленица православнай таҥара дьиэтин халандаарын Сырдаах нэдиэлэтигэр сөп түбэһэр буолан, масленица үөрүүтэ улуу хараланыы кэмигэр туттунуу иннинээҕи көр курдук ылыныллар[1][4].

Бырааһынньык күүрүүтэ, көрө-нара нэдиэлэ бүтүүтүгэр улаатар. Бастакы күннэри «Киэҥ Масленица» диэн ааттанар чэппиэртэн саҕаланар сиэр-туом оонньууларыгар, аралдьыйыыларыгар бэлэмнэниигэ атаарааллар[2].

undefined

Владимир Пропп этэринэн, Масленица сүрүн тиэмэтэ — норуот архаическай өйүгэр-санаатыгар өбүгэлэри ытыктааһыны, үгэс буолбут аһааһыны, киһи төрүөҕүн уонна уопсайынан, кэргэн буолууну кытта ыкса сибээстээх сир быйаҥа буолар[4]. Масленица үгэстэрэ бу матыыптары түмэллэр. XXI үйэ саҕаланыытыгар бу үгэс үксэ рудимент эрэ быһыытынан хаалбыт уонна сыллааҕы цикл суолталаах көстүүтүттэн тэйэн, бырааһынньыгы тэрийии норуот култууратын туспа элеменнэрин кытта билсэргэ төрүөт буолар. Күннээҕи олоххо ыалдьыттаһыы, блины сии сылдьыһыы, ону тэҥэ Бырастыы гыннарар өрөбүлгэ бэйэ-бэйэлэриттэн бырастыы көрдөһүү үгэстэрэ оннунан хаалбыт[2].

Аныгы фольклорист А. Б. Мороз саныырынан, Масленица диэн языческай төрүттээх бырааһынньык дииргэ төрүөт суох. Масленица сиэрэ-туома таҥара дьиэтэ тугу этэрин хаттаан толкуйдуур. Чуолаан, хараланыыны үгэс буолбут култуура аһылыкка хааччахтаныы диэн өйдүүр, ол быһыытынан кураанах күннэр саҕалыахтарын иннинэ төһө кыалларынан аһыахха наада. Масленица ис хоһоонун «языческай» курдук көрүү сүрүн сибикитэ — чуучала оҥоруу уонна уматыы. Ол гынан баран, дьиҥэр, бу чуучала хаһан да эмэгэт курдук ааҕыллыбатаҕа, сиэр-туом бэйэтэ оонньуу-көр курдук силистээх[5].

Үгэстэр

Өлбүттэри ахтыы быраактыката

Масленица сорох сиэрэ-туома өлбүттэри ахтар майгылаах. Таҥара халандаарыгар бэлиэтэммит үс төрөппүт субуотата (Этэ суох уонна икки улуу туттунуу) өлбүт дьону сааскы ахтыы норуот халандаарыгар уоту уматыы, блины сиэһин, уҥуохтарыгар тахса сылдьыы, Масленица баһылыктаах ряженнайдары кытта кэринэр сиэри-туому толоруу, киэргэнии уонна чуучаланы көмүү үгэстэригэр этиллэр[1].

Блинынан уонна атын аһынан күндүлээһин

Былыр дьон өлбүт дьон сиргэ сытан сир оҥоруутугар, үүнүүтүгэр сабыдыаллыахтарын сөп диэн итэҕэйэллэрэ. Блины өлбүттэри ахтар-кэриэстиир ас курдук ааҕыллара, уҥуохтарыгар илдьэн уураллара, түннүккэ хааллараллара, сири оҥорууга көмө көрдүүллэрэ. Блиныны умнаһыттарга биэрэллэрэ эбэтэр өлбүттэри кэриэстээн аһыыллара. Масленица бүтэһик күнүгэр — Бырастыы гыннарар өрөбүлгэ — кылабыыһаҕа «бырастыы көрдүү» сылдьаллара[4].

Оттон блины — биир саамай архаичнай ас, астанара судургу, илдьэ сылдьарга, таһарга чэпчэки уонна балачча тотоойу, сыалаах. Бу үс фактор блиныны бырааһынньык сүрүн гастрономическай элеменинэн оҥорор[4]. Ону таһынан таҥара дьиэтин халандаара Сырдаах нэдиэлэҕэ эти сиири бобор, бырааһынньык остуолугар эт аһылыга суоҕун быһаарар. Балыгы, сымыыты уонна үрүҥ аһы сиир көҥүллэнэр[1].

Пропп санаатынан, эмиэ быйаҥы кытта сибээстээх Масленицаҕа тото аһааһын 1348 сылга диэри кулун тутарга бэлиэтэммит саҥа дьыл нэһилиэстибэтэ буолуон сөп. Саҥа дьыллааҕы аптаах аһылык саас бырааһынньык сааскыттан кыһыҥҥыга көспүтүттэн сүппэтэҕэ. Ону таһынан күндүлээһин тыыннаах аймахтары чиэстээһин быһыытынан эмиэ ылыныллар. Бииргэ аһааһын социальнай сибээһи бөҕөргөтөн, эдэр ыаллар олохтоох уопсастыбаҕа киирэллэригэр көмөлөһөрө. Аһара аһааһын, итирии эмиэ араас саастаах эр дьон уонна дьахталлар икки ардыларыгар алтыһыыларыгар этическэй мэһэйдэри туоратарга көмөлөһөр, ууһуур-тэнийэр, оҕо төрөтөр кыаҕы көҕүлээһин курдук ылыныллара[4].

undefined

Эдэрдэри чиэстээһин

Масленица нуучча уруу сиэригэр-туомугар улахан суолталаах уонна сыллааҕы уруу циклын түмүктээһинэ буолар. Эдэрдэргэ анаммыт сиэр-туом сыл атын күннэригэр (Пасхаҕа, Иван Купала уонна Бөтүрүөп күннэригэр) эмиэ оҥоһуллар. Альберт Байбурин этэринэн, бу практикалар уопсай ис хоһоонноро саҥа кэргэнниилэргэ статустара уларыйбытын социальнай биһирээһиҥҥэ уонна билиниигэ, ону тэҥэ биирдиилээн сыбаайбаны олохтоох уопсастыба халандаарыгар уонна социальнай тэтимигэр киллэриигэ сытар[6].

Биһирэбиллээх сиэр-туом практикаларыгар хотугу нуучча вьюнишнига (саҥа кэргэнниилэр эҕэрдэлээн ырыалары ыллааһын), целовник (саҥа кэргэнниилэр дьиэлэригэр ыалдьыттааһынан, эдэр ойоҕу күндүлээһинэн уонна уурааһынынан доҕуһуолланар), эдэр эр киһини сыыртан сырылатыы, уонна ордук биллэр үгэс — саҥа кэргэнниилэр ойох төрөппүттэрин дьиэлэригэр ыалдьыттыылларын киллэриэххэ сөп. Ону тэҥэ сүрэхтээбит төрөппүттэригэр уонна аймахтарыгар ыалдьыттыыллара. Онон аҕа саастаах аймахтарга сылдьыыны өбүгэлэри ытыктыыр масленица сиэрин-туомун кытта эмиэ ситимниэххэ сөп[6][3][1].

Масленица сиэрин-туомун чэрчитинэн олох үгэс буолбут сценарийыттан туорааһын дьээбэ быһыытынан накаастанар. Маннык сиэр-туом чаҕылхай холобурунан украина уонна белорусс норуотугар ааспыт сылга кэргэннэммэтэхтэрин иһин уолаттарга, кыргыттарга «колодка ыйааһыны» ааттыахха сөп[6].

Дьээбэлэр, кубулунан мааска кэтии-симэнии

Масленицаҕа уларыттыы бырааһынньык суолталаах элэмиэнэ буолар, дьайыыны карнавалларга кытта чугаһатар. Арассыыйатааҕы уонна сэбиэскэй этнографтар иһитиннэрэллэринэн, ряженайдар кыыллар (ат, козел, оҕус, эһэ, куурусса), аллараа дойду иччилэрэ (абааһылар, леший, кикимора, быртах), өлбүт дьон (эһэ, өлбүт дьон дойдуларыгар киирсэр бэлиэлэрдээх эмээхсин) эбэтэр туора дьон (бродяга, умнаһыт, эмээхсин, мельник, цыган, турок) буолан кубулунан таҥналлара-симэнэллэрэ. Ряженнайдары кытта кэринии сиэрэ-туома туора дьон параадтара буолара, бу аан дойду сааскы саҥардыллыытыгар уонна аан дойду тутулун саҥа тутууга наадалаах бутуур-күөдэл хартыынатын үөскэтэрэ. Бырааһынньыктааҕы үөрүү өрөгөйө — масленицаны көмүү этэ, ол аата эргэ, ааспыт кэм символическай эстиитэ, бүтүүтэ буолар. Ити, холобур, Масленица чуучалатыгар эргэ, эргэрбит таҥаһы кэтэрдэр практикаҕа көстөр[6].

undefined

Ряжениеттан ураты үгэс буолбут масленица оонньуулара уот уонна түргэн сырыы символикатын кытта сибээстээхтэр. Олорго «өлбүттэри сылытар» үгэһи кытта сибээстээх уот кутаалар, умайар көлүөһэ, атаахбүт сыарҕанан хатааһылааһын, сыыртан хатыыскалааһын, хачыалланыы, эргиир үҥкүүлэрэ (хоровод, коло), анал масленичнай, үгүстүк сиэрэ суох эбэтэр аграрнай тематикаҕа (холобур, «лен») ырыалары ыллааһын[1]. Куорат култууратыгар масленица балаҕаннара, эһэ көрүдьүөстэрэ, сутуругунан кыргыһыылар уонна «хаар куораты ылыы» курдук байыаннай оонньуулар киэҥник тарҕаммыт[2].

undefined

Көр-нар быйаҥын кытта ситимин обсценнай тиэмэҕэ кэтээн көрүөххэ сөп. Сиэрэ суох оонньуулар, ырыалар, хамсаныылар, соруйан быдьар тыллары туттуу, сыгынньахтаныы-таҥас уларыттыы биир курдук үгэс буолбут култуураҕа олоххо көҕүтэр күүстээх көрү-күлүүнү үөскэтэллэр уонна иккис курдук, ууһуур-төрүүр санааны уһугуннараллар. Масленица фольклорун эротиката, ону тэҥэ, карнавал күөдэлин-бутуурун күүһүрдэр уонна оҕо төрөтөр саастаах эдэр ыччаты ыал буоларга угуйар, эрийсии, оонньоһуу холобура буолар[7][8].

Масленицаны көмүү

Масленица бүтэһик күнүгэр үксүгэр улахан кутаа уоту оттоллоро. Ыччат тиэргэннэри кэрийэн, бытархай маһы, мутугу хомуйан, бугул оту, соломону аҕалан барытын уопсай кутааҕа ууран уматаллара. Уот кутааҕа үгүстүк бөҕү-сыыһы, эргэ малы-салы (холобур, оҥочону эбэтэр корзинаны) быраҕаллара: наадата суох малы-салы уматыы көһүү, урукку сылы кытта бырастыылаһыы уонна саҥаны көрсүһүү бэлиэтэ этэ. Уокка хайаан да соломону эбэллэрэ. Сири оҥоруу өйдөбүллэригэр бурдугу, килиэби кытта сибээстээх соломо сиэргэ-туомҥа ураты сыаналанар этэ[2].

undefined

Масленицаны көмүү өлбүт дьон тиэмэтин үүнүү тиэмэтин кытта холбуур киэҥник тарҕаммыт сиэр-туом буолар. Ис хоһооно дойдутуттан уонна дэриэбинэтиттэн араастаһар, ол гынан баран, хайа да өттүгэр куукуланы эбэтэр тыыннаах киһини Масленица диэн ааттааһын уонна кини үөрүүлээх көрсүһүүтүн, пародийнай «көмүү процессиятын» уонна, дьэ, куукула түбэлтэтигэр, ритуальнай бытарытыы, кэлин тобоҕун хонуу устун ыһыы. «Көмүү хаамыыта» да, тырыта тыытан быраҕыы да күлүү-элэк, хаһыы-хаһыы доҕуһуолланара. Масленица эр киһи да, дьахтар да көрүҥнээх буолуон сөп[4].

Кэлин чуучала уматар үгэс бөҕөргөөбүт. Ол түмүгэр уоту эбэтэр чуучаланы уматыы икки өйдөбүлү холбообут: «көмүү» — эргэ дьылы уонна кыһыны атаарыы, оттон уот сырдыга уонна итиитэ — саҥа олох үөскээһинэ, күн уонна сылаас буоларын бэлиэтэ[2].

Бырастыы гыныы

Таҥара дьиэтин үгэһинэн итэҕэллээхтэр бэйэ-бэйэлэриттэн бырастыы көрдөһөр Масленица бүтэһик күннэрэ — өрөбүл Бырастыы гыннарар күнүнэн ааттаммыта[1]. Бу күн үөрүү-көтүү барыта бырастыы гыныы чыына оҥоһуллар киэһээҥи сулууспа саҕаланыар диэри түмүктэниэхтээх этэ. Дьиэ кэргэн чилиэннэриттэн дьиэҕэ бырастыы гыналларын көрдөһөллөр, кэргэннээх кыргыттар оҕолорун кытта бу күн эмиэ аҕаларыгар кэлэ сылдьан, дьиэлиэхтэрин иннинэ бырастыы гыннарар туһунан үгэс баара. Эдэрдэр кырдьаҕастартан, онтон кырдьаҕастар эдэрдэртэн бырастыы гыналларын сүгүрүйэн көрдөһөллөрө, ол кэнниттэн бырастыы гыныы бэлиэтинэн үс төгүл уураһаллара[2].

undefined

Устуоруйаҕа туоһулар

Масленица нуучча үгэстэрин эрдэтээҥи ойуулааһыннарын Москуба Улуу княжествотыгар сылдьыбыт омук дьоно оҥорбуттара. Сигизмунд Герберштейн (1526 сыл) Улуу хараланыы бастакы нэдиэлэтэ «московиттарга» «Syrna, ол эбэтэр „сыырдаах“ (лат. caseacea), үрүҥ аһы сииллэр» диэн ааттанарын бэлиэтиир. Ону тэҥэ, Масленицаны (ниэм. Faschang) боростуой дьоҥҥо көөнньөрөр утахтары көҥүллүүр бырааһынньыктар ахсааннарыгар ахтар[9].

Ричард Ченслер (1553 сыл) Улуу хараланыы иннинэ бүтэһик нэдиэлэни нууччалар «арыылаах» диэн ааттыыллар (ааҥл. Butterweek), уонна бу нэдиэлэҕэ үүттэн, арыытыттан ураты тугу да сиэбэттэр. Ол эрээри, биир да дойдуга оннук арыгылааһын суох дии саныыбын" диэн суруйбута[10].

Жак Маржерет (1606 сыл) бу иһитиннэриилэргэ Бырастыы көрдөһөр өрөбүл ойуулааһынын эбэр:

Бэйэ-бэйэлэригэр сылдьаллар, уураһаллар, бырастыы гыннараллар, ханнык эмэ тылынан эбэтэр тугунан эмэ атаҕастаатахтарына эйэлэһэллэр; көрсүһэ-көрсүһэ, — урут хаһан да көрсүбэтэх да буоллахтарына, — оннооҕор таһырдьа бэйэ-бэйэлэрин уураһан эҕэрдэлииллэр. "Миигин бырастыы гын, баһаалыста, " — диир биирэ; «Таҥара бырастыы гыныаҕа», — диэн атын киһитэ хоруйдуур.

— «Арассыыйа державатын уонна Улуу Москва княжествотын туруга», Маржерет

Адам Олеарий (1647 сыл) масленица күүлэйин туһунан ахтар::

Бу хараланыы бастакы нэдиэлэлэрин масленица диэн ааттыыллар, ол кэмигэр эти да, балыгы да сиэбэттэр, арыыны, үүтү, сымыыты эрэ сииллэр, онуоха эбии күн аайы арыгы, мүөт, пиибэ иһэн итирэн баран, бэйэлэрин өйдөрүн-санааларын сүтэрэллэр; ол содулунан улуу содур быһыы, чэпчэкитик сананыы буолар, урут үгүстүк саба түһүү, өлөрүү-өһөрүү оҥоһуллара. Кэлэр нэдиэлэ устата өйдөнөн бараллар, мүөтү, оҕуруот аһын эрэ сииллэр, кваһы уонна уу иһэллэр, баанньыкка сылдьаллар, тиритэллэр-хоруталлар уонна ааспыт нэдиэлэ устата оҥорбут аньыыларын сууналлар[11].

Масленица сэбиэскэй кэмҥэ

Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин кэнниттэн итэҕэли утары тэрээһиннэринэн солбуйа сатаан итэҕэл бырааһынньыктарын кытта охсуһуу саҕаламмыта:

Урукку масленицаны аргыстарын, күүлэйин, арыгылааһынын утаран, дэриэбинэҕэ Кыһыл масленица — культурнай аралдьыйыы, саҥа олоҕу пропагандалааһын ыытыллыаҕа.

— Кыһыл масленица // Известия. Тохсунньу 14 күнэ, 1923 сыл.

Ол эрээри итэҕэли утары дьайааннар маассабай дьон сэҥээрбэтэҕэ, бырааһынньык официальнай халандаартан аны 1920-с сыллар ортолоругар сүппүтэ.

undefined

Масленица диэн өйдөбүл 1960-с сыллар бүтүүлэриттэн хат туттуллан барар. Масленица бэлэм бигэргэтиллибит методическай матырыйааллары туһанар култуура үлэһиттэрэ тэрийэр маассабай куорат бырааһынньыгынан буолар. Бырааһынньык дойду үрдүнэн стандартизацияланар, үгүстүк олохтоох дьон үгэстэрин утары баран, дьоҥҥо кыттааччылар буолбакка, көрөөччүлэр пассивнай оруолларар тиксэр. Оччолорго масленица бэлиэлэригэр уонна үгэстэригэр көмүү-ахтыы эбэтэр төрүөх-ууһааһын оннугар күнү уруйдааһын, сааһы айхаллаһын суолтата ыйыллар[12].

Сэбиэскэй кэм кэннинээҕи Арассыыйаҕа

Урут Масленица бырааһынньыга сүнньүнэн намыһах майгылаах эбит уонна кыттааччылар бэйэлэрэ тэрийэр эбит буоллахтарына (чуучала оҥоруу, тэҥҥэ бэлэмнэнии уонна уоту аһатыы, уматыы, карнавальнай процессиялар, оонньуулар), XXI үйэ куорат контекстыгар институциональнай-тэрээһиннээх, «үөһэттэн» бэриллэр форматы элбэхтик ылар. Публичнай киэҥ сирдэргэ, бастатан туран, куорат пааркаларыгар дьаарбаҥкалар уонна араас күрэх тэрээһиннэрэ ыытыллаллар, блинынан күндүлээһин уонна чуучала уматыы буолар, ону ааһан бүтэһик дьайыы үгүстүк масленица нэдиэлэтин бүтэһик күнүн кытта кытаанах ситимэ суох оҥоһуллар. Маарынныыр сценарийдарынан оҕолорго анаан биир майгылаах тематическай бырааһынньыктар үөрэх тэрилтэлэригэр эмиэ тэриллэллэр[12].

Аныгы уматыы практикалара, быраабыла курдук, биир кэлим, үксүн — дьахтар маркированнай чуучалатын сабаҕалыыллар уонна сиэр-туом кэккэ үгэс буолбут олохтоох барыйааннарыгар майгынныыр урукку пародийнай «көмүү» процессияларын киллэрбэттэр. Онуоха Масленица маассабай ылыныыга үгүстүк сынньалаҥ дьайыыга уонна аралдьытар тэрээһиҥҥэ диэри редукцияланар да буоллар, символическай сибээстэр туруктаах интерпретация таһымыгар оннунан хаалаллар: чучунаа умайыыта кыһыны «атаарыыны» кытта, оттон уот сылааһа кэлэр итиини уонна сааскы-сайыҥҥы күнү кэтэһиини кытта сөп түбэһэр. Уопсайынан, аныгы бырааһынньыгы үгэс буолбут сиэри-туому хатылааһын реконструктивнай (уонна сорҕото сценическэй) көрүҥүн курдук ойуулуохха сөп[12][13].

Масленица бырааһынньыктара үгүстүк үлэ кэлэктииптэригэр ыытыллаллар, ыалдьытаһыы тарҕаммыт.

«Блины индексэ»

Үгэс быһыытынан Масленица иннинэ СМИ-га «блины индексэтин» ааҕыыларын бэчээттииллэр.

2025 сыл олунньутугар «Бизнес FM» Арассыыйа үрдүнэн ортотунан блины порцията (иһэ, эбиитэ суох) быһа холоон 150 солк. тиийиэ дии суоттаабыта[14].

2026 сыл олунньутугар Росстат блины бэлэмниир бородуукта наборун сыаната 208,9 солк. буолуоҕун ааҕан таһаарбыт[15].

Өс хоһоонноро, билгэ

  • Барыта Масленица буолбатах, Улуу хараланыы да кэлиэ;
  • Күн аайы уруу буолбатах, куруук Масленица буолбат;
  • Масленицаҕа аһаа-сиэ, дьаарбай, ол эрэн тутуунууну умнума;
  • Масленица аһатар, харчыны апчарыйар;
  • Масеницаҕа пиибэ испиппит, Радуница да кэннэ өлөттөрбүппүт;
  • Масленица — семик балыһа.

Масленица атын норуоттарга ханыыта

  • Мясопуст — славян-католиктар;
  • Мясопуст, эбэтэр Фашанк — чехтэр, словактар;
  • Запусты, эбэтэр Остатки — поляктар;
  • Курентованье — словенецтар;
  • Свадьба с сосной — словенецтар;
  • Фашник (хорв. Fašnik) — хорваттар;
  • Звончары — хорваттар;
  • Бушояраш — шокцтар (Венгрия хорваттара);
  • Покладе (сиэрб. Покладе) — сербтэр;
  • Вастлавьи — датчаннар, норвежецтар, хотугу немецтэр, эстонецтар, латыштар;
  • Фастнахт — соҕуруу ньиэмэстэр, австриецтар, швейцарецтар;
  • Марди Гра — франк тыллаах европеецтар, американецтар;
  • Покаянный день, эбэтэр Блинный день — аангыл тыллаах европеецтар, американецтар, австралиецтар;
  • Карнавал — арҕаа христианнар;
  • Бун Барекендан — армяннар;
  • Ужгавенес — литовецтар;
  • Метени — латыштар;
  • Апокриес — гректэр;
  • Ласкиайнен — финнэр.

Масленица ускуустубаҕа

  • «Не всё коту масленица» — Александр Островскай пьесата (1871 сыл);
  • «Ишь ты, Масленица!» — режиссёр Роберт Саакянц уруһуй ойуулуга (1985 сыл);
  • «Сибирский цирюльник» — режиссёр Никита Михалков уус-уран киинэтэ (1998 сыл);
  • «Февраль. Масленица» — «Времена года» — И. П. Чайковскай фортепианоҕа циклэ;
  • «Проводы Масленицы» — Н. А. Римскэй-Корсаков «Снегурочка» оператын сцената;
  • Народные гулянья на Масленой — И. Ф. Стравинскай «Петрушка» балетын хартыыната;
  • «Масленица» — Борис Кустодиев хартыыната (1916 сыл);
  • «Взятие снежного городка» — Василий Суриков хартыыната(1891 сыл).

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Ма́сленица // Большая российская энциклопедия.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Шангина И., Некрылова, А. Русские праздники. — Санкт-Петербург: Азбука, 2015. — С. 48–61.
  3. ↑ 1 2 Зеленин, Дмитрий Константинович Восточнославянская этнография. — Москва: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1991. — С. 407.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Пропп, Владимир Яковлевич Русские аграрные праздники. — Санкт-Петербург: Азбука, 1995. — С. 28–29, 36.
  5. ↑ Масленица - православная энциклопедия «Азбука веры», Православный портал «Азбука веры». Сигэнии күнэ: 13 Олунньу 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 Байбурин, А.К. Ритуал в традиционной культуре: структурно-семантический анализ восточнославянских обрядов. — Санкт-Петербург: Наука, 1993. — С. 88, 132–134.
  7. ↑ Пропп, В.Я. Проблемы комизма и смеха. — Москва: Лабиринт, 2002. — С. 133–135.
  8. ↑ Агапкина, Т.А. Мифопоэтические основы славянского фольклорного календаря. Весенне-летний цикл. — Москва: Индрик, 2002. — С. 183–195.
  9. ↑ Герберштейн С. Записки о Московии (рус.).
  10. ↑ Ченслор Р. [booksite.ru/ancient/reader/opinion_text_2.html Путь из Англии в Москву] (рус.). Сигэнии күнэ: 9 Муус устар 2026.
  11. ↑ Олеарий А. Описание путешествия Голштинского посольства в Московию и Персию (рус.). Сигэнии күнэ: 9 Муус устар 2026.
  12. ↑ 1 2 3 Русская Масленица – без блинов и чучела, s-t-o-l.com. Сигэнии күнэ: 8 Муус устар 2026.
  13. ↑ В Петербурге сожгли чучело Масленицы огнеметом (фото), Росбалт. Архыыптаммыт 2025, Алтынньы 19 күнүгэр. Сигэнии күнэ: 8 Муус устар 2026.
  14. ↑ Как за год изменился «индекс блина» на Масленицу?, BFM.ru (24 Олунньу 2025). Сигэнии күнэ: 9 Муус устар 2026.
  15. ↑ В России подсчитали стоимость блинов на Масленицу в 2026 году | Эксперт (рус.). Эксперт. Сигэнии күнэ: 9 Муус устар 2026.

Литература

  • Байбурин А. К. Ритуал в традиционной культуре. — СПб., 1993.
  • Бахтин М. М. Творчество Франсуа Рабле и народная культура Средневековья и Ренессанса. — М. : Художественная литература, 1990.
  • Виноградова Л. Н. Зимняя календарная поэзия западных и восточных славян. — М., 1982.
  • Ивлева Л. М. Ряженье в русской традиционной культуре. — СПб., 1994.
  • Пропп В. Я. Проблемы комизма и смеха. — Л., 1976.
  • Пропп В. Я. Русские аграрные праздники. — СПб., 1995.
  • Толстая С. М. Полесский народный календарь. — М., 2005.
  • Славянские древности. Этнолингвистический словарь : в 5 т. — Т. 3. — М., 2004. — С. 194—199.
  • Некрылова А. Ф. Русские народные городские праздники, увеселения и зрелища. — Л., 1988.
  • Шангина И. И., Некрылова А. Ф. Русские праздники. — СПб., 2015.

Категориялар