Захаров Виктор Николаевич
Виктор Николаевич Захаров (1901 сыл олунньу 7 күнэ, Чекундинское сельское поселение[d], Хабаровскай кыраай — 1981 сыл атырдьах ыйын 16 күнэ, Томмот) — сэбиэскэй булчут, Ыллымахтааҕы флогопит үөскээбит сирин арыйбыт киһи, Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, сапёр уонна разведчик.
Олоҕун олуктара
1901 сыл олунньу 7 күнүгэр Амур уобалаһын Чекунда сэлиэнньэтигэр (билигин Хабаровскай кыраай сиригэр-уотугар киирсэр) төрөөбүтэ. Аҕата, Николай Захаров, Амма улууһун Абаҕа нэһилиэгиттэн төрүттээх саха[1].
1924 сыллаахха Саха сиригэр көспүтэ. Аҕа дойду Улуу сэриитэ саҕаланыар диэри булдунан дьарыктаммыта уонна Алдан көмүс хостуур бириискэлэригэр таба көлөнөн таһаҕас таһар этэ[1].
1940 сыл алтынньытыгар бултуу сылдьан, өлөрбүт эһэтин арҕаҕыттан сүлүүдэ булбута. Бу арыйыы салгыы Алдан улууһун слюда бырамыысыланнаһын тэрилтэлэрэ хостообут Ыллымахтааҕы флогопит үөскээбит сирин чинчийиини саҕалаабыта[1].
Демобилизация кэнниттэн «Алданслюда» хайа-байытар кэмбинээт Тимптоннааҕы уонна Ыллымахтааҕы рудниктарыгар үлэлээбитэ. Ону сэргэ ат пааркатын сэбиэдиссэйин, дэһээтэнньигинэн, анал сибээс фельдъегерин уонна байыаннай харабыл ытааччытын дуоһунастарыгар үлэлээбитэ[2].
1981 сыл атырдьах ыйын 16 күнүгэр Томмот куоракка өлбүтэ[1].
Аҕа дойду Улуу сэриитигэр
1943 сыл бэс ыйыгар Алдан оройуонунааҕы байыаннай комиссариат ыҥырыытынан Рабочай-бааһынай Кыһыл Аармыйаҕа ыҥырыллыбыта. 1944 сыл олунньутугар маршевай рота састаабыгар Волховскай фроҥҥа кэлбитэ, онтон инженернэй-сапернай подразделениеҕа анаммыта[2].
1944 сыл муус устар ыйыттан 135-с №-дээх туспа моторизованнай штурмовой инженернэй-сапернай Краснознаменнай Новгородскай батальон састаабыгар сэриилэспитэ. Батальон 1-кы ротатын сапёрунан учуокка турбут; сапёрнай сулууспатын таһынан разведкаҕа сылдьыбыта[2].
1944 сыл кулун тутар 18 күнүн түүнүгэр Высилки дэриэбинэ оройуонугар рядовой Кадыровтыын 200-тэн тахса ньиэмэс пехотанан уонна таанканы утары миинэлэрин куттала суох оҥорбута. Миинэлэри ыраастааһын Сэбиэскэй стрелковай чаастар кимэн киириилэрин былаһын тухары барбыта[2].
1944 сыл бэс ыйыгар Свирско-Петрозаводской операция кэмигэр Свирь өрүһү туорааһыҥҥа кыттыбыта. Туорааһыны бэлэмнээһиҥҥэ уонна өстөөх уотун аннынан көрдөрбүт хорсун быһыытын иһин Кыһыл Сулус уордьанынан наҕараадаламмыта[1].
Свирь эргин кыргыһыылар бүппүттэрин кэннэ холбоһук Заполярьеҕа көһөрүллүбүтэ. Петсамо-Киркенесскэй операцияҕа, ол иһигэр 1944 сыл алтынньы 8 күнүгэр 371,1 үрдүккэ бөҕөргөтүллүбүт лииньийэни штурмалыыр кыргыһыыга кыттыбыта. Кыргыһыы кэмигэр өстөөх уотун аннынан уһун кэмҥэ уоту биэрэр точкаттан чугаһаан, иккитэ таанканы утары гранатаны тамнаан тохтоппута; ол кэнниттэн 60-с стрелковай полк подразделениелара үрдүккэ тахсыбыттара[2].
1944 сыл алтынньы 18 күнүгэр батальон хамандыыра майор Жданов ефрейтор Виктор Николаевич Захаровы Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойун аатыгар түһэрбитэ. Түһэриигэ сапёр дьайыылара тирэх пууну ылыыны салгыы ыытарга көмөлөспүттэрэ ыйыллыбыта. Сэрии сылларыгар бу түһэрии Дьоруой аатын иҥэриигэ тиэрдибэтэҕэ[2].
Печенга уобалаһын босхолооһуҥҥа, Петсамоны уонна Киркенесы ылыыга, ону тэҥэ Норвегия сиригэр-уотугар бөһүөлэктэри миинэлэртэн ыраастааһыҥҥа кыттыбыта. Германияны кыайыы кэнниттэн Забайкальскай фроҥҥа ыытыллыбыта уонна Япония утары кыргыһыыларга кыттыбыта. Батальоҥҥа донесение тиэрдэн, «Хорсунун иһин» мэтээлинэн наҕараадаламмыта[2].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Аҕа дойду сэриитин I ст. уордьана;
- Кыһыл Сулус уордьана;
- «Бочуот Бэлиэтэ» уордьан;
- «Хорсунун иһин» мэтээл;
- «Сэбиэскэй Заполярье көмүскэлин иһин» мэтээл;
- «Туйгун разведчик» бэлиэ.
Аатын үйэтитии
Быһаарыылар
Литература
- Лештаева О. В.; Подгорнова Н. С. Отличный снайпер, разведчик, сапёр. — Рабочее слово. — 2015. — С. 7.;
- Сомов В. Отличный снайпер, разведчик, сапёр. — Алданский рабочий. — 1981..
Сигэлэр
- Захаров Виктор Николаевич: «Герои без звёзд» — «Эхо столицы», 5 муус устар 2015 сыл.
- Захаров Виктор Николаевич — «Память народа».
- Захаров Виктор Николаевич — Герой Советского Союза — Үөһээ Бурея улууһун туһунан сайт.