Дьяконов Николай Гаврилович
Николай Гаврилович Дьяконов (1938 сыл ахсынньы 3 күнэ, Солоҕон нэһилиэгэ, Саха АССР — 2010 сыл кулун тутар 12 күнэ) — саха сэбиэскэй, Арассыыйа бэйиэтэ, суруналыыс, тылбаасчыт. 1992 сылтан Арассыыйа суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ.
Олоҕун олуктара
1938 сыл ахсынньы 3 күнүгэр Горнай улууһун Солоҕон нэһилиэгин Өрт сэлиэнньэтигэр сылгыһыт дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. 1958 сыллаахха Бэрдьигэстээх орто оскуолатын бүтэрбитэ. 1965 сыллаахха Н. К. Крупская аатынан Ленинградтааҕы култуура институтун бүтэрбитэ.
«Үлэ күүһэ» хаһыат эрэдээксийэтигэр, Култуура министерствотыгар, «Эдэр коммунист» хаһыат эрэдээксийэтигэр уонна ВЛКСМ обкомун пропагандаҕа салаатыгар үлэлээбитэ. 1967 сылтан 1994 сылга диэри Саха АССР Телевидениеҕа уонна араадьыйаҕа судаарыстыбаннай кэмитиэтигэр литература биэриилэрин эрэдээктэринэн уонна режиссерунан үлэлээбитэ.
Айар үлэтэ
Бастакы хоһоонноро 1958 сыллаахха «Кыым» хаһыакка бэчээттэммиттэрэ. 1972 сыллаахха «Уһуктубут чыычаахтар» диэн бастакы хоһооннорун хомуурунньуга тахсыбыта. Кини «Алгыс буоллун» (1976), «Күлүмүрдээҥ дуу, түннүктэр» (1981), «Сэппэрээк сыта» (1987), «Санаа айана» (1994) уонна «Хаар түһүөн иннинэ» (2000) кинигэлэр ааптардара буолар. Айымньылара «Хотугу Сулус», «Полярная звезда» сурунаалларга, «Литературная Россия» нэдиэлэ ахсын тахсар хаһыакка уонна Ленинградтааҕы «Смена» хаһыакка бэчээттэммиттэрэ.
Бэйиэт хоһоонноругар 1970—1980-с сылларга киэҥник биллибит «Тэтиҥнэр», «Аттыбар доҕорум баар буоллар», «Үрүҥ күөл үрдүгэр» уонна «Хаар» курдук ырыалар айыллыбыттара [1] [3] [4].
Николай Дьяконов нуучча классиктарын уонна аныгы бэйиэттэрин айымньыларын сахалыы саҥардыынан дьарыктаммыта. Кини А. Блок, М. Лермонтов, С. Есенин, А. Ахматовой, Б. Пастернак, В. Саянов, О. Мандельштам, О. Берггольц, Е. Евтушенко, Р. Рождественскай, Э. Багрицкай хоһооннорун, ону таһынан Н. Тихонов «Киров биһигини кытта» бэйиэмэтин тылбаастаабыта[2][3][4].
Айымньылара
- Уһуктубут чыычаахтар: Хоһооннор. - Дьокуускай, 1972
- Алгыс буоллун: Хоһооннор. - Дьокуускай, 1977
- Сэппэрээк сыта: Хоһооннор. - Дьокуускай, 1987
- Санаа айана: Хоһооннор. - Дьокуускай, 1994
Дьиэ кэргэнэ
- Аҕата — Гаврил Дьяконов, олохтоох холкуоска сылгыһытынан үлэлээбитэ [4].