Дьиэҕэ айан (уулусса хаһыата)
Дьиэҕэ айан (2003 сылга диэри — «Түгэххэ») — 1994 сылтан тахсар Санкт-Петербургтааҕы уулусса хаһыата; 2003 сылтан саҕалаан ыйга иккитэ тахсар сурунаал[1]; 2008 сылтан төттөрү хаһыат буолбута[2].
Хаһыат сүрүн соруктара дьиэтэ суох дьоҥҥо сокуонунан харчы өлөрөргө кыах биэрии уонна дьон хаамаайыларга сыһыанын уларытыы[1].
Редактор — Аркадий Тюрин[2].
Бизнес-модель
Бизнес модель уулусса хаһыаттарын принциптарыгар олоҕурар[1]:
- Тарҕатааччы дьиэтэ суох киһи буолуохтаах.
- Тарҕатааччы хаһыаты сыанатын аҥарынан атыылаһар уонна толору сыанатынан атыылыыр.
- Тарҕатааччы хаһыат сыанатын талбытынан уларытыа суохтаах.
- Тарҕатааччы атыы уонна атыылаһааччыны кытта кэпсэтии сиэрин тутуһуохтаах.
Остуоруйата
А3 форматтаах «Түгэххэ» диэн хаһыаты[2]1993 сыллаахха Санкт-Петербургтааҕы «Ночлежка» диэн көмө пуондата тэрийбитэ уонна 1994 сыл балаҕан ыйын 5 к. бастакы нүөмэрин таһаарбыта[1][2][3].
Сорох дьон санаатынан хаһыат аата XX үйэ саҕаланыытыгар Москваҕа тахса сылдьыбыт П. Максимов хаһыатыгар таайтарар[1].
Сүрүннээн бу хаһыат куорат түбэлтэлэрин, публицистика, аныгы кэм искусствотын, ырыатын, киинэтин, Санкт-Петербург уонна Москва афишаларын туһунан этэ[1]. «Түгэххэ» хаһыакка дьиэтэ суох дьон суруйбут кэпсээннэрэ уонна хоһоонноро тахсаллара[1][4].
Хаһыаты оҥорор суруналыыстар, литератордар, ырытааччылар — Лариса Петрова, Андрей Кудряшов, Дмитрий Пиликин, Олег Юрченко, Нина Захарова, Алексей Варсопко, Анна Комарец, Евгений Майзель, Александр Покровский, Владимир Нахимов, Эмилия Кундышева уонна да атыттар, хаартыскаҕа түһэрээччилэр — Андрей Чежин, Игорь Лебедев, Андрей (Вилли) Усов, Дмитрий Виленский уо.д.а., уруһуйдьут — Александр Менус[1]. Марина Дмитриева редактор этэ, таһаарааччы — Валерий Соколов[1][3].
Хаһыат араас бырайыактарга «АХЕ» тайаатыр бөлөҕүн, «Галерея-21» уонна «Борей» көрүлтэлэри (галереялары), «Пушкинская 10» култуура киинин уонна «Кибер-феминклубу» кытта тэҥҥэ үлэлээбиттэрэ[1].
1995 сыллаахха хаһыат Аан Дойдутааҕы уулуусса хаһыаттарын ситимин чилиэнэ буолбута (ааҥл. The International Network of Street Papers, ааҥл. INSP)[1].
1999 сыллаах туругунан хаһыат ньочооттоох этэ, оросхуоттары атын бырайыактар сабаллара[3]. Биир нүөмэри бэчээттииргэ 12 500 доллар наада этэ[3]. Төһө да суруйааччылар төлөбүрэ суох үлэлээтиллэр, бу хаһыакка үлэлиир моднай этэ[3].
2000—2001 сылларга хаһыат тирааһа 23-25 тыһынча экземпляр этэ[1].
2000 сыллаахха хаһыат иһинэн дьиэтэ суох дьоҥҥо анаммыт арт-студия тэриллибитэ[5].
2003 сыллаахха ыам ыйын 27 к. идэлээх маркетологтары кытта сүбэ кэнниттэн «Түгэххэ» хаһыат сиэп форматтаах «Дьиэҕэ айан» сурунаалга кубулуйар[2][1].
2004 сыллаахха «Ночлежка» көмө пуондатын салайааччыта Валерий Соколов эбии хаһыат түөрт нүөмэрин таһаарар; уопсайа «Түгэххэ» диэн ааттаах хаһыат 168 нүөмэрдээх буолар[1].
2003 сылтан саҕалаан «Дьиэҕэ айан» сурунаал үлэһиттэрэ дьиэтэ суох дьоҥҥо футболга чемпионаттары тэрийэллэр[2].
2003—2004 сылларга, редактор Аркадий Тюрин этэринэн, сурунаал тирааһа аччыыр, ол гынан баран 2007 сыллаахха «үчүгэй таһымҥа тахсаллар: куорат иһинэн 5 тыһынча экземпляр»[6].
2004 сыллаахха арт-студия үлэлэрин бастакы көрүлтэтэ (выставката) буолар[2].
2008 сыллаахха ыам ыйын 27 күнүгэр сурунаал төттөрү хыһыат буолар[2]. Ол кэмҥэ тахсар 5 000 экземпляры 12 куруутун үлэлиир тарҕатааччы атыылыыра[2].