Добрынин Прокопий Иванович
Добрынин Прокопий Иванович (1909 сыл кулун тутар 13 күнэ, Дьокуускай — 1966 сыл алтынньы 9 күнэ, Москва) — Саха сириттэн төрүттээх бастакы идэтийбит скульптор. Саха АССР, РСФСР ускуустубаларын үтүөлээх үлэһитэ[1].
Олоҕун олуктара
Дьокуускайга олунньу 28 күнүгэр (эргэнэн кулун тутар 13) 1909 с. элбэх оҕолоох үлэһит кэргэҥҥэ төрөөбүт[2].
1926 сыллаахха Дьокуускайга оскуоланы бүтэрбит.
1928–1932 сылларга бүтүн Арассыыйатааҕы художественнай техническэй институтка (ВХУТЕИН) үөрэммит.
Онтон 1936 сыллаахха Художество академиятын Ленинградтааҕы живопись, скульптура уонна архтектура институутун бүтэрбит. Үөрэҕин бүтэрэн баран Москваҕа үлэлии хаалбыт. Сэрии иннинээҕи айымньылара дойдуну көмүскээһин уонна күөн-күрэс тиэмэлэригэр анаммыттара, аатырбыт ВДНХ-га скульптууралары оҥорор.
1941 с. сэриигэ ыҥырыллан барар. 257-с стрелковай биригээдэ ротатын хамандыыра буолар. Арҕааҥҥы уонна Белорусскай фроннарга автоматчиктар взводтарынан хамаандалаабыта, Наро-Фоминскайы босхолуур кыргыһыыга кыттыбыта. 1943 сыллаахха Касьяновка аттынааҕы кыргыһыыга ыараханнык бааһырбыт. Эмтэнэн баран аармыйа кэккэтигэр төннүбүт уонна 1944 сыллаахха Гомель анныгар иккистээн бааһырбыт, онтон Ленинград тимир суолугар рота хамандыырынан анаммыт.
Сэрии кэнниттэн сэрии кыттыылаахтарыгар аналлаах станковай портреттары онорор. Олортон биллибиттэрэ «На привале», «Сэбиэскэй Сойуус дьоруойа Ишутин портрета», «Бартыһаан рахведчик Ваня Лунь портрета» буолаллар.
Сэрии кэнниттэн ВДНХ-га биллиилээх архитектор Топуридзены кытта икки монументальнай мозаикалаах фонтан оҥорор: Бажов остуоруйаларын матыыбыгар «Каменный цветок» (1952—1954 сс.) уонна «Золотой колос» (1951—1953). Бу үлэлэрин иһин Художество академиятын Кыра кыһыл көмүс мэтээлин ылар.
Элбэх үлэтэ Саха сирин кытта ситимнээх. Добрынин саха орнаменын дириҥник билэр киһинэн ааҕыллара. Хас да олоҥхо уонна саха остуоруйаларын сюжеттарыгар аналлаах үлэлээх. Улахан муостаҕа турар чорооннору оҥорбута, фарфортан уонна фаянстан иһиттэри айбыта.
1959-1966 сылларга Москватааҕы технологическай институкка (РГУТИС) живопись, уруһуй уонна скульптура кафедратын доценын дуоһунаһыгар үлэлээбит.
1966 сыллаахха алтынньы 9 күнүгэр Москваҕа өлбүт. Дьокуускайга Маҕан кылабыыһатыгар көмүллүбүт[3].
Үлэлэрэ
- «Портрет народного художника Якутии П. П. Романова», 1947;
- «Туйаарыма Куо», 1955, фарфор;
- «Олонхосут», 1955, майолика;
- «Якутка с песцом», 1955, майолика;
- «Портрет Л. М. Габышева», 1955, бронза;
- «Навеки вместе», 1957, фарфор;
- «Портрет народной артистки России А. И. Егоровой», 1960, мрамор;
- «Пой, шаман, солнцу!», 1961, майолика;
- «Портрет певицы Анегины Ильиной», 1961, бисквит;
- «Якут-охотник», 1963, мрамор);
- фонтан «Каменный цветок» (1952—1954);
- фонтан «Золотой колос» (1951—1953; архитектор К. Т. Топуридзе);
- «Иван-царевич», 1947;
- «Ненаписанная сказка», 1956;
- «Чурумчуку», 1957;
- «Конек-горбунок», 1961;
- Композиция «Полевой Цветок с женихом Бэргэном» (1959)[4].
Наҕараадалара уонна ытык ааттара
- Кыһыл Сулус уордьана;
- Аҕа дойду сэриитин II истиэпэннээх уордьана;
- Саха АССР ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ;
- РСФСР ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ[2].
Ылыллыбыт сирэ
- "Вторник" хаһыат, №18 (1111) 12.05.2009
- Выставка к 100-летию скульптора П.И. Добрынина