Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Варламова Галина Ивановна (Кэптукэ)

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Варламова.

Варламова Галина Ивановна — Кэптукэ (1951 сыл тохсунньу 18 күнэ, Кукушка[d], Амур уобалаhа — 2019 сыл бэс ыйын 19 күнэ) — эбэҥки сэбиэскэй, Арассыыйа суруйааччыта, учуонайа, тыл билимин дуоктара. 1990 сылтан Саха сирин Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ. Нууччалыы, сахалыы уонна эбэҥкилии суруйара.

Олоҕун олуктара

1951 сыллаахха Амур уобалаһын Зея оройуонун Кукушка бөһүөлэгэр табаһыт, булчут дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ.

1969—1974 сс. А. И. Герцен аатынан Ленинградтааҕы судаарыстыбаннай педагогика институтугар үөрэммитэ[1].

1973—1979 сс. Саха сирин оскуолаларыгар нуучча тылын уонна литературатын учууталынан үлэлээбитэ.

1979—1991 сс. — ССРС Билимин Академиятын Сибиирдээҕи Салаатын Саха сиринээҕи институтун хотугу филология салаатын лабараанынан, билим алын үлэһитинэн үлэлээбитэ.

1991 сылтан Арассыыйа Билимин Академиятын Сибиирдээҕи Салаатын аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын институтугар үлэлээбитэ[2].

1994 сылтан — эбэҥки фольклорун уонна литературатын салаатын сэбиэдиссэйэ, эбэҥки филологиятын салаатын билим сүрүн үлэһитэ.

1984 сыллаахха Ленинградка тыл билимин хандьыдаатыгар «Фразеологизмы в эвенкийском языке» тиэмэҕэ диссертациятын көмүскээбитэ[3].

2002 сыллаахха тыл билимин дуоктарыгар «Эпические и обрядовые жанры эвенкийского фольклора» диэн тиэмэҕэ диссертациятын көмүскээбитэ[4].

Чинчийиилэрэ

Галина Кэптукэ — элбэх билим ыстатыйатын ааптара, сэттэ монография ааптара. 20 билим эспэдииссийэ састаабыгар киирэн Амур уонна Чита уобаластарыгар, Красноярскай уонна Хабаровскай кыраайдарга, Саха сирин үгүс улуустарыгар сылдьыбыта.

Билим үлэлэрэ

  1. «Фразеологизмы в эвенкийском языке» (Новосибирскай, 1986);
  2. «Эпические традиции в эвенкийском фольклоре» (1996);
  3. «Эвенкийский нимнгакан» (2000);
  4. «Тунгусский архаический эпос (фольклорный сборник)» (2001);
  5. «Эпические и обрядовые жанры эвенкийского фольклора» (Новосибирск, 2002);
  6. «Мировоззрение эвенков. Отражение в фольклоре» (Новосибирск, 2004);
  7. «Сказания восточных эвенков. Сборник героических сказаний эвенков» (2004, А. Н. Варламовтыын)[1].

Айар үлэтэ

Суруйааччы быһыытынан 1980-с сыллар ортолоруттан Галина Кэптукэ диэн аатынан биллэн барбыта. Кэптукэ диэн ийэтин ууһун аата эбит, суолтата «кыылы сонордооччу» диэн[3]. «Полярная звезда», «Розовая чайка», «Северные просторы», «Литературная учеба» сурунаалларга, «Литературная Россия» хаһыакка, «Полярный круг», о.д.а. таһаарыыларга бэчээттэммитэ[4].

«Имеющая свое имя, Джелтула-река» диэн маҥнайгы кинигэтэ 1989 сыллаахха тахсыбыта.

Библиографията

  • Имеющая свое имя, Джелтула-река:сэһэн. — Дьокуускай: Кинигэ изд-вота, 1989. — 118 с.
  • Рассказы Чэрикте. — Красноярскай: Кинигэ изд-вота, 1990. — 88 с. — нууч., эбэҥк.
  • Маленькая Америка: сэһэн, кэпсээннэр. — М.: Современник, 1991. — 2005 с.
  • Двуногий да поперечно-глазый, черноголовый человек — эвенк и его земля Дулин-Буга. — Дьокуускай: Розовая чайка, 1991. — 50 с[2].

Маны таһынан, Г. И. Варламова «Бакалдын» диэн эбэҥкилэр сиэрдэрин-туомнарын, үгэстэрин сайыннарар этно-култуурунай кииҥҥэ үгүс үлэни ыыппыта. Отуттан тахса сэһэн, кэпсээн, эссе, очерк ааптара. Сорох айымньылара ньиэмэс, испания, италия, француз, дьоппуон тылларынан омук дойдуларыгар тахсыбыттара.

Наҕараадалара уонна ытык ааттара

  • Саха сирин Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ (1990);
  • «Звезда утренней зари» Аҕыйах ахсааннаах хотугу, Сибиир уонна Уһук Илин норуоттарын Ассамблеяларын бириэмийэтэ — «Маленькая Америка» кинигэтин иһин (1993)[1];
  • Г. М. Василевич аатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин бириэмийэтин лауреата[5](2010).

Быһаарыылар

  1. ↑ 1 2 3 Биография — Галина Кэптукэ (рус.). Сигэнии күнэ: 17 Тохсунньу 2026.
  2. ↑ 1 2 Варламова-Кэптукэ Галина Ивановна (1951) (рус.). Сигэнии күнэ: 17 Тохсунньу 2026.
  3. ↑ 1 2 70 лет со дня рождения Галины Кэптукэ (рус.). Сигэнии күнэ: 17 Тохсунньу 2026.
  4. ↑ 1 2 Ушла из жизни Галина Ивановна Кэптукэ (рус.). Сигэнии күнэ: 17 Тохсунньу 2026.
  5. ↑ Лауреаты республиканской премии им. Г.М.Василевич (рус.). Сигэнии күнэ: 17 Тохсунньу 2026.

Сигэлэр

Категориялар