Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Байыаннай Албан аат өйдөбүнньүгэ (Битиим)

«Байыаннай Албан аат өйдөбүнньүгэ» — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ленскэй улууһун Битиим куорат көрүҥнээх бөһүөлэгэр Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр өлбүт буойуннар кэриэһигэр анаммыт мемориальнай комплекс. Эрэгийиэн суолталаах устуоруйа пааматынньыга.

Устуоруйа

Аҕа дойду Улуу сэриитэ бүппүтүн кэннэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин куораттарыгар уонна нэһилиэктэригэр охтубут саллааттарга аналлаах бастакы пааматынньыктар, өйдөбүнньүктэр көхтөөхтүк туруоруллар буолбуттара. 1967 сыллаахха Битиим бөһүөлэгэр Аҕа дойду Улуу сэриитин саллааттарыгар бастакы пааматынньык Өлүөнэ өрүс үрдүк кытылыгар туруоруллубута. Үөһэ биэс муннуктаах сулустаах тимир обелиск этэ. Пааматынньык түөрт өттүгэр сэрииттэн төннүбэтэх Битиим саллааттарын ааттара суруллубут. 1989 сыллаахха, пааматынньык аттыгар гранит таас туруоруллубута, онно каскалаах сэрииһит профила ойууламмыта. Охнинскай оскуола үөрэнээччилэрэ өйдөбүнньүк тула эдэр хатыҥнары уонна харыйалыры олордобуттара. Бу сиргэ сыл аайы Кыайыы күнүгэр аналлаах миитиннэр, бырааһынньыктар ыытыллаллара. Саха АССР Миниистирдэр Сэбиэттэрин «Устуоруйа уонна култуура пааматынньыктарын харыстааһын статуһун уонна миэрэтин туһунан» 31.12.1976 сыллааҕы 484 №-дээх Уурааҕар сөп түбэһиннэрэн 1969 сыллааҕы өйдөбүнньүк бэлиэ эрэгийиэннээҕи суолталаах Арассыыйа Федерациятын норуоттарын култуурунай нэһилиэстибэтин реестрыгар киирэн, судаарыстыба көмүскэллээх буолбута[1].

2004 сыллаахха граниттан уонна бетонтан оҥоһуллубут саҥа өйдөбүнньүк тутуутун саҕалыыр туһунан быһаарыы ылыныллыбыта. Тутуу үлэтин сүрүн бэдэрээтчитинэн «Анаабыр Алмаастара» ААУо үлэлээбитэ. 2005 сыл муус устар ыйын 27 күнүгэр капсула сиэрдээхтик ууруллубута, оннугар кыһыл гранит плита туруоруллубута. Урукку өйдөбүнньүк бэлиэни көтүрэн, Охнинскай оскуолатын тиэргэнигэр гранит тааһы туруорбуттара; металл обелиск Битиим оскуолатыгар көһөрүллүбүтэ. 2005 сыл ыам ыйын 9 күнүгэр Битиимҥэ Улуу Кыайыы 60 сылын көрсө «Кинилэр Ийэ дойду иһин сэриилэспиттэрэ» мемориал үөрүүлээхтик аһылыммыта.

Саҥа өйдөбүнньүк ортотугар, 30 на 40 миэтэрэ кээмэйдээх, латунь сулустаах иҥнэри плита туруоруллубута; стела кытыыларынан Битиимтэн фроҥҥа ыҥырыллыбыт 670 саллаат ааттара суруллубут 26 өйдөбүнньүк плита туруоруллубута. Өйдөбүнньүк ис тиэргэнэ плитканан бүрүллүбүтэ, тас өттө олордуллубут мастарынан уонна сэппэрээгинэн киэргэппиттэрэ[2].

undefined

Холуобунай дьыала

2019 сыллаахха Битиим бөһүөлэгэр өйдөбүнньүк сир эмиэ саҥардыллан тутуллуохтаах этэ. Тутааччылар бары тутуулары көтүрэн, сири ыраастаабыттара, дьыала онно тохтообута. Арассыыйа Силиэстийэлиир кэмитиэтэ «Кинилэр Ийэ дойду иһин сэриилэспиттэрэ» мемориалы өрөмүөннээһининэн сибээстээн холуобунай дьыала тэрийбитэ да, холуобунай дьыала сабыллыбыта[3]. 2023 сыл бэс ыйыгар саҥа комплекс тутуута саҕаламмыта[4]. 2023 сыл балаҕан ыйыгар «Кинилэр Ийэ дойду иһин сэриилэспиттэрэ: Дьоруойдарга үйэлээх өйдөбүнньүк» мемориальнай комплекс аһыллыбыта[5].

Быһаарыылар

  1. ↑ Памятник воинам - землякам, погибшим в годы Великой Отечественной войны (1941 – 1945 гг.), 1969 г., Республика Саха (Якутия), Ленский улус (район), п. Витим. kartarf.ru. Сигэнии күнэ: 5 Балаҕан ыйын 2021. Архивировано 5 Балаҕан ыйын 2021 года.
  2. ↑ «Карта Памяти» – патриотическая акция издательства «Просвещение» (рус.). memory-map.1sept.ru. Сигэнии күнэ: 5 Балаҕан ыйын 2021. Архивировано 26 От ыйын 2020 года.
  3. ↑ Елена Голомарева: Мемориал в Витиме — память о погибших. SakhaLife (18 Кулун тутар 2021). Сигэнии күнэ: 5 Балаҕан ыйын 2021. Архивировано 5 Балаҕан ыйын 2021 года.
  4. ↑ В ВИТИМЕ ПРИСТУПИЛИ К СТРОИТЕЛЬСТВУ МЕМОРИАЛА «ОНИ СРАЖАЛИСЬ ЗА РОДИНУ». http://lenskrayon.ru/. Сигэнии күнэ: 8 Ыам ыйын 2025.
  5. ↑ В поселке Витим Ленского района открыли отреставрированный памятник героям войны. https://gtrksakha.ru/. Сигэнии күнэ: 8 Ыам ыйын 2025.

Сигэлэр

Категориялар