Арассыыйа сүрүн ыстаапката

Арассыыйа Баана сүрүн ыстаапка таһымын туһунан быһаарыылары харчы бэлиитикэтин сыалыгар олоҕуран ылынар — сыллааҕы инфляцияны 4 % чугаһыгар тутуһуу. Сыаналар туруктаах буолалларын хааччыйар туһугар, киин баан харчы бэлиитикэтин күүһүрдүөн эбэтэр сымнатыан сөп. Баан салаатыгар ликвидность дефицитэ тахсыбыт түгэнигэр, киин баан рефинансированиены кэҥэтэр уонна бааннары биир нэдиэлэ устата Арассыыйа Баанын РЕПО аукционнарыгар алын бырыһыан ыстаапкатыгар тэҥнэһэр сүрүн ыстаапканан бааннары ликвидноһынан (нууч.) (сах. хааччыйар. Баан салаатыгар ликвидность профицита тахсыбыт түгэнигэр, киин баан аһара барбыт өлүүскэтин таһаарар уонна бааннартан депозиттары сүрүн ыстаапканан тардар, бу Арассыыйа Баанын депозитнай аукционнарыгар биир нэдиэлэ болдьохтоох үрдүкү бырыһыан ыстаапкатыгар тэҥнэһэр. Харчы-кирэдьиит бэлиитикэтин сэбиргэллэрин туһанан, Арассыыйа Баана харчы ырыынагар бааннар бэйэ-бэйэлэрин кытта дьаһайар түүннээх бырыһыаннарын салайар. Харчы ырыынагын ыстаапкаларын РЕПО ыстаапкаларын уонна депозит ыстаапкаларын икки ардыларыгар бырыһыан ыстаапкаларын коридорун иһигэр тутан, Арассыыйа Баана кинилэри харчы бэлиитикэтин хайысхатын быһаарар сүрүн ыстаапка таһымыгар чугаһатарга дьулуһар^[5].

Арассыыйа Баанын дириэктэрдэрин сэбиэтэ сылга аҕыста сүрүн ыстаапка таһымын олохтуур. Быһаарыылар кварталга биирдэ ыытыллар түөрт «тирэх» мунньахха уонна ыккардынааҕы мунньахтар ыккардыларыгар ыытыллар түөрт орто мунньахха ылыллаллар. Хас биирдии мунньах кэнниттэн Арассыыйа Баана сүрүн ыстаапка туһунан пресс-релиз таһаарар. «Тирэх» мунньахтар кэннилэриттэн, пресс-релизтэн ураты, «Харчы-кирэдьиит бэлиитикэтин отчуота» бэчээттэнэн, Арассыыйа Баанын Бэрэссэдээтэлэ пресс-кэмпириэнсийэҕэ тыл этэр, ылыллыбыт быһаарыыны бэлиэтиир уонна суруналыыстар ыйытыыларыгар хоруйдуур^[6].

Баан салаатыгар сүрүн ыстаапка бырыһыан ыстаапкаларыгар дьайыыта харчы бэлиитикэтин «бырыһыан ыстаапка ханаала» диэн ааттанар ньыматынан ойууланар. Сүрүн ыстаапка туһунан быһаарыылар бары баан бородууксуйатыгар дьайаллар. Арассыыйа Баанын операционнай сыала-соруга харчы ырыынагын ыстаапкатын сүрүн ыстаапкаҕа чугаһатыы буолар. Арассыыйа Баана RUONIA уонна сүрүн ыстаапка икки ардыларыгар спреды (уратытын) кыччатар. Инфляцияҕа таргетирование (нууч.) (сах. иннинэ 2013—2014 сылларга тарҕаныы 2 % этэ буоллаҕына, көһүү кэнниттэн, 2019 сыл бүтүүтэ, 0,5 % диэри түспүтэ. Спред намтааһына баан эйгэтигэр ликвидноһы салайыы көдьүүһэ үрдээбитин көрдөрөр^[7].

Сүрүн ыстаапка уларыйыыта бааннар кирэдьиит уонна ууруу ыстаапкаларын динамикатыгар дьайар. Ол гынан баран, ситэтэ суох: корпоративнай кирэдьиит сегменыгар сүрүн ыстаапка уларыйыытын 50-тан 80 % диэри ыстаапкаларга көһөрүллэр, оттон розничнай кирэдьиит уонна депозит сегменнарыгар 40%-тан элбэҕэ суох. Баан бородууксуйатыгар бырыһыан ыстаапкатын көннөрүү сорох бириэмэни ылар, хойутааһына иккиттэн үс ыйтан биир сылга диэри буолар. Бырыһыан ханаалын дьайыытын тэҥэ суох буолуута бородууксуйаҕа эрэ буолбакка, бириэмэҕэ эмиэ көстөр. Кирэдьиит уонна депозит ырыынагын үгүс сегменнарыгар кылгас болдьохтоох ыстаапкалар сүрүн ыстаапка уларыйыыларыгар уһун болдьохтоох ыстаапкалардааҕар түргэнник уонна күүскэ дьайаллар. Кирэдьиит уонна депозит ырыынагын сүрүн сегменнара сүрүн ыстаапка быһаарыыларыгар эппиэттиир улахан асимметриянан бэлиэтэнэллэр. Депозит ыстаапкалара түһүүгэ буолбакка, сүрүн ыстаапка үрдээһинигэр бытааннык дьайаллар, оттон кирэдьиит ырыынагар асимметрия утарыта буолар. Ол гынан баран, сүрүн ыстаапка бырыһыан ханаалын ситэтэ суох буолуута уонна асимметрията кини намыһах эффективноһын туоһута буолбатах. Киин баан бырыһыанын ыстаапкатын маннык хаачыстыбалара атын экэниэмикэҕэ эмиэ көстөллөр^[8].

Арассыыйа Баанын бырыһыан бэлиитикэтэ макроэкономическай динамикаҕа уонна экономическай агенттар кэтээн көрүүлэригэр быһаччы дьайыылаах. Чуолаан, промышленнай производство индексин сүрүн кээмэй күүтүллүбэтэх үрдээһинигэр эппиэтэ отрицательнай уонна улахан суолталаах буолан тахсар. Эппиэт болдьоҕо бириэмэ ааһарынан уһаан иһэр уонна үс сылынан сүтэр. Ону таһынан, дьиҥнээх инвестиция (нууч.) (сах., розничнай атыы, экспорт уонна импорт, дьиҥнээх хамнас намтааһына уонна үлэтэ суох буолуу таһыма үрдээһинэ баар. Экэниэмикэ дьайыы араас көрүҥнэригэр сүрүн ыстаапка дьайыылара араас буолаллар. Экспортка хайысхалаах салаалар Арассыыйа Баанын сүрүн ыстаапкатын көрбөттөр, оттон тутуу курдук дойду иһинээҕи проциклическай экэниэмикэ дьайыылара, төттөрүтүн, сүрүн ыстаапка уларыйыытыгар улаханнык ыллараллар. Маннык дьайыылар сүрүн ыстаапканы кыччатыыга көстөллөр. Бырыһыан бэлиитикэтин чэпчэтии бизнес үлэтигэр көҕүлүүр дьайыылаах. Ол гынан баран, быһаарыылар сүрүн ыстаапкаҕа дьайыылара сиэркилэ курдук буолбатах: макроэкономическай динамика бэлиитикэни чэпчэтиигэ буолбакка, күүһүрдүүгэ ордук күүскэ дьайар^[9].

Ханнык баҕарар киин баан бырыһыанын ыстаапкатын туһунан биир сүрүн боппуруоһунан кини тэҥнэһии сыаната буолар. Тэҥнэһии кээмэйэ диэн харчы-кирэдьиит бэлиитикэтин «айылҕа» эбэтэр «нейтральнай» бырыһыан кээмэйэ, онно кыахтаах уонна дьиҥнээх ВВП икки ардыларыгар нулевой араастаһыы ситиһиллэр, уонна инфляция целевой ориентирга чугаһыыр. Номинальнай нейтральнай ыстаапка дьиҥнээх нейтральнай ыстаапка уонна күүтүллэр инфляция сууматыгар тэҥнэһэр. Инфляция күүтүүлэрэ инфляция сыалыгар тэҥнэстэхтэринэ, нейтральнай ыстаапка киин баан инфляция сыалыгар сөп түбэһэр. Тэҥнэһии усулуобуйатыгар Арассыыйа Баанын сүрүн ыстаапкатын уһун болдьохтоох сыаната сылга 4 % буолуохтаах^[10].

Дьиҥнээх нейтральнай ыстаапка экэниэмикэ тутулунан, үп-харчы уонна үп-харчы буолбатах активтарга инвестиция куттал таһымынан уонна экэниэмикэ агеннара кинилэри ылынар баҕаларынан быһаарыллар. Чуолаан, нейтральнай ыстаапка уопсай факторнай оҥорон таһаарыы, демографическай усулуобуйа, үп салаатын туруга уонна атын дойдуларга нейтральнай ыстаапка сыанатыттан тутулуктаах. Нейтральнай кээмэй диэн бэлиэтэммэт уларыйааччы уонна кини сыанабыллара үксүгэр олус чугас буолаллар. Үксүн, кинилэр конретнай точканы буолбакка, сыаналар уобаластарын ыйаллар. Ыстаапканы сыаналааһын элбэх ахсааннаах биричиинэлэртэн уонна бириэмэ ааһарынан уларыйыылартан тутулуктаах. Нейтральнай ыстаапканы сыаналааһын киин бааҥҥа харчы бэлиитикэтин хайысхатын быһаарарга улахан суолталаах. Сүрүн ыстаапканы нейтральнай таһымтан үрдүккэ туруоран, Арассыыйа Баана кытаанах бэлиитикэни тутуһар. Нейтральнай таһымтан аллараа кээмэйдээх буоллаҕына, кини бэлиитикэтэ көҕүлүүр. Нейтральнай сүрүн ыстаапканы сыаналааһын экэнэмиичэскэй агеннарга — ыалларга уонна тэрилтэлэргэ — туһаныы уонна инвестиция быһаарыыларын ылыналларыгар эмиэ суолталаах^[11].

Арассыыйа Баанын сүрүн ыстаапкатын нейтральнай сыанатын экспертэр сыаналааһыннара 1-тэн 3 %-ҥа диэри. Арассыыйа Баана бэйэтэ, 2016 сыллааҕы чинчийиитигэр, уһун болдьоххо 1 % уонна кылгас болдьоххо 3 % икки ардыгар диапазонун сыаналаабыта^[12]. Нейтральнай ыстаапка тутулуга суох сыанабыллара, ортотунан, биир эбэтэр онтон кыра буолаллар. МВФ 2018 сыл бүтүүтүгэр 1 % уонна 3 % икки ардыгар сыаналаабыта, үксүн сыанабыллар 2 % кэриҥэ этэ^[13]. «ВТБ Капитал» экэнэмиистэрэ нейтральнай ыстаапка 1,5 уонна 2,5 % икки ардыгар дииллэр^[14]. Арассыыйа Баана 2020 сылга 2-3 % уһун болдьохтоох реальнай нейтральнай ыстаапка сыанабылыгар олоҕурар. Инфляция 4 % сыалынан, номинальнай нейтральнай күлүүс кээмэйэ 6 уонна 7 % икки ардыгар буолуохтаах^[10].

2024 сыл олунньу 16 күнүгэр Арассыыйа Баанын дириэктэрдэрин сэбиэтэ сүрүн ыстаапканы сылга 16 % тутан турбута^[15].

2024 сыл муус устар 26 күнүгэр, базовай сценарийга, Арассыыйа Баана 2024 уонна 2025 сылларга орто сүрүн ыстаапка прогнозун 15,0-16,0 % уонна 10,0-12,0 % диэри үрдэппитэ. «Дезинфляция процеһа тохтоотоҕуна, сүрүн ыстаапканы үрдэтиини туораппаппыт», — диэн муус устар 26 күнүгэр РФ Киин баанын салайааччыта Эльвира Набиуллина эппитэ. Кини бэлиэтээбитинэн, Киин баан ыстаапканы үрдүктүк тутуоҕа, «инфляция 4 быраһыан сыалга төннөрүн тухары». Арассыыйа Баана кэлэр сылга сыаллаах көрдөрүүгэ 4 % төннөрүн кэтэһэр. Итини тэҥэ, Арассыыйа Баанын 2024 сылга инфляция кэтээн көрүүтэ 4-4,5%-тан 4,3-4,8 %-ҥа диэри үрдээбитэ^[16].

2024 сыл сайыныгар Арассыыйа бааннарын салайааччылара Герман Греф уонна Андрей Костин сүрүн ыстаапканы 4-5 % диэри түһэрдэхтэринэ үчүгэй түмүктэри күүппэттэрин эттилэр. Греф маннык гипотетическай быһаарыыны «бары бааннарга, бүтүн экэниэмикэҕэ сигнал» диэн ааттыыр, «Киин баан диэн бүтэһик өйдөөх институт туох эрэ улахан алдьаныыны көрсүбүтэ»^[17].

2024 сыл от ыйын 26 күнүгэр Арассыыйа Баана 2023 сыл ахсынньыттан ыла аан бастаан сүрүн ыстаапканы үрдэппитэ — сылга 16%-тан 18 %-ҥа диэри; атырдьах ыйыгар Арассыыйа Баана от ыйыгар буолбут мунньахха ыстаапканы тута 19-20 % диэри үрдэтиигэ этиллибит аргуменнары арыйбыта. Ол иһигэр 4 % сыалтан үрдүк инфляция салҕанан барара уонна оҥорон таһаарааччыларга үүнүү кыахтарын бүтэрии^[18].

Арассыыйа Баана 2024 сыл атырдьах ыйын бүтүүтүгэр экэниэмикэ сүрүн ыстаапкаҕа сымнаҕаһа намтаабытын билиннэ, ол регулятортан инникитин өссө улаханнык уларытыан сөп диэн Киин баан бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Алексей Заботкин эппит. Кини билиҥҥи таһымнаах сүрүн ыстаапка тардыылаахтык рекорднай таһымҥа чугаһыырын билиммитэ, ол гынан баран регулятор бэлиитикэтэ билигин төһө кыалларынан кытаанах диир сыыһа^[19].

2024 сыл балаҕан ыйын 13 күнүгэр Киин баан сүрүн ыстаапканы сылга 18%-тан 19 %-ҥа диэри үрдэппитэ^[20]. Кэлэр сылга инфляция 8 %-ҥа чугаһаатаҕына, сүрүн кээмэйи 23 %-ҥа диэри үрдэтиэхтэрин сөп диэн ВТБ салайар сэбиэтин бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Дмитрий Пьянов диэн эппитэ^[21]. Алтынньыга ВТБ Главата Андрей Костин 2024 сылга Киин баан сүрүн ыстаапкатын 21 % диэри үрдэтиини көҥүллээбитэ^[22].

2024 сыл алтынньы 25 күнүгэр Арассыыйа Баана сүрүн ыстаапканы сылга 19-тан 21 % диэри үрдэппитэ. Бу Арассыыйа Киин Баанын сүрүн ыстаапкатын утуу-субуу үһүс үрдээһинэ, оттон 21 % устуоруйаҕа саамай үрдүк сыаната буолар. Урукку рекорднай үрдүк 20 % 2022 сыл олунньутугар этэ, байыаннай дьайыы саҕаламмытын уонна Киин баан тас дойдулар көмүс валютнай резерваларын тоҥорбутун кэннэ ситиһиллибитэ^[23]. Киин баан кытаанах харчы бэлиитикэтин дьарыга буолбатах, экэниэмикэҕэ буола турар түгэннэргэ мэһэйдээбэт реакция буолар диэн Госдума үп ырыынагын кэмитиэтин мунньаҕар Киин баан бэрэссэдээтэлэ Эльвира Набиуллина эппитэ. Кини этэринэн, Киин баан кытаанах харчы бэлиитикэтэ «хамнаһы, биэнсийэни, чэпчэтиилэри уонна харчыны сыана үрдүүрүттэн харыстыыр», уонна үрдүк инфляция ханнык баҕарар түгэҥҥэ гражданнар табаардарын атыылаһарга күһэллиэх бизнескэ эрэ туһалаах буолуон сөп^[24].

2025 сыл олунньу 14 күнүгэр Арассыыйа бааннара Киин баантан кирэдьиит кээмэйин 1,79 триллион солкуобайга диэри биллэ кыччаппыттара, бу 2024 сыл бэс ыйын бүтүүтүттэн саамай кыра көрдөрүү. Бу 43,4 % түһүү бааннар кэлэр мунньахха сүрүн ыстаапка үрдүө диэн күүппэттэрин көрдөрөр^[25], кэлин Арассыыйа Баана мунньахха сылга 21 % сүрүн бырыһыаны уларыппакка хаалларбыта биллибитэ^[26].

Арассыыйа Баана 2025 сыл кулун тутар 21 күнүгэр сүрүн ыстаапканы үһүс төгүлүн сылга 21 %-ҥа хаалларбыта. Бу быһаарыы нэдиэлэтээҕи инфляция намтааһынын уонна нэһилиэнньэ уонна бизнес инфляция күүтүүлэрин үрдүнэн ылыммыта^[27].

Арассыыйа Баанын дириэктэрдэрин сэбиэтэ 2025 сыл муус устар 25 күнүгэр сүрүн ыстаапканы сылга 21 % хаалларар туһунан быһаарыы ылыммыта. Бу ыстаапка уларыйбат төрдүс көрсүһүүтэ буолар^[28].

Арассыыйа Баана 2025 сыл бэс ыйын 6 күнүгэр 2022 сыл балаҕан ыйыттан ыла аан бастаан сүрүн ыстаапканы сылга 20 % диэри түһэрбитэ^[3].

2025 сыл от ыйын 25 күнүгэр Киин баан ыстаапканы сылга өссө төгүл 18 % диэри түһэрбитэ^[4].

2024 сыл сэтинньитигэр Арассыыйа Киин баанын салайааччыта Эльвира Набиуллина кэлэр сылларга сүрүн бырыһыан уонна инфляция таһымын туһунан прогнозтарын аан бастаан эттэ, кинилэр күүтүллэр түһүүлэрин ыйбыта. Судаарыстыбаннай дуумаҕа тыл этэригэр, кини Арассыыйа Баанын прогнозтарын билиһиннэрбитэ, ол быһыытынан 2025 сылга сүрүн ыстаапка 17-тэн 20 % диэри (билиҥҥи таһым 21 %), оттон инфляция — 4,5-5 % буолуон сөп. Кэлин инфляция 4 % иһигэр хаалара сабаҕаланар, уонна 2027 сылга сүрүн ыстаапка 7,5-8,5 % диэри түһүөҕэ. Набиуллина экэниэмикэ эргийэр түһүмэххэ сылдьарын, кэлэр ыйдарга корпоративнай кирэдьиит портфелин үүнүүтэ бытаарарын күүтүөхтээхпитин, ол бэйэтин кэмигэр ирдэбил уопсай үүнүүтүгэр кылаатын кыччатыаҕын уонна билиҥҥи инфляцияны намтатыаҕын бэлиэтээбитэ. Кини бу харчы-кирэдьиит бэлиитикэтэ бүтэһигэр ирдэнэр таһымҥа тиийбитин туоһута буолуохтаах диэн эппитэ^[29].

2025 сыл олунньу 25 күнүгэр ВТБ сүрүн ыстаапка сыл устата 21 % хаалыаҕын сабаҕалаабыта. Баан бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта Дмитрий Пьянов 2025 сылы «кирэдьиит маневрын сыла» диэн ааттабыта, биирдиилээн дьоҥҥо кирэдьиит биэриини кыччатыы административнай миэрэлэр көмөлөрүнэн буолбакка, туһанааччылар кирэдьииттэрин хааччахтааһыннарынан тахсыаҕа диэн бэлиэтээбитэ^[30].

2025 сыл олунньу 28 күнүгэр ВТБ главата Андрей Костин 2025 сыл иккис аҥаарыгар Киин баан сүрүн ыстаапката 19 % диэри түһэрин сабаҕалаабыта. «Россия 24» ханаалга эфиргэ кини пикка чугаһаан эрэр инфляция намтыыра күүтүллэрин эппитэ. Кытаанах кирэдьиит бэлиитикэтин уонна Киин баан 19-22 % ыстаапканы сабаҕалыырын үрдүнэн, Костин сыл бүтүөр диэри ыстаапканы түһэриэхтэрэ диэн эрэнэрин биллэрбитэ. Топ-менеджер этэринэн, 2025 сылга баан барыһа 15-20 % түһүөн сөп^[31].

2025 сыл муус устар 3 күнүгэр Арассыыйа Баанын салайааччыта Эльвира Набиуллина 2025 сылга Киин баан сабаҕалааһынынан ортотунан сүрүн ыстаапка 19-22 % диапазоҥҥа буолуохтааҕын, оттон регулятор бу диапазон аллараа лимитигэр чугаһыырын сабаҕалыырын туһунан эппитэ^[32].

2025 сыл муус устар 9 күнүгэр Эльвира Набиуллина Госдумаҕа тыл этэригэр, Киин Баан сүрүн ыстаапканы түһэрии боппуруоһугар сэрэхтээхтик үлэлиэҕин туһунан эппитэ. Набиуллина ааспыт сылга инфляция сыл саҕаланыытыгар бытаарбытын кэннэ эмиэ түргэтээбитин, онон Киин баан сэрэхтээхтик дьаһанар санаалааҕын эппитэ^[33]. Регулятор салайааччыта маннык эппитэ:

Ыстаапканы түһэриигэ олус сэрэхтээхтик сыһыаннаһыахпыт. Инфляция намтааһына туруктаах буоларын хааччыйыы улахан суолталаах. Ол эрээри, өссө саҥа куттал баар — аан дойдутааҕы атыыга-эргиэҥҥэ тектоника уларыйыылара. Атыы-эргиэн сэриилэрэ биһиги харахпыт иннигэр тахсан эрэллэр, кинилэр аан дойду экэниэмикэтин ханна тиэрдиэхтэрин, Арассыыйаҕа хайдах дьайалларын билигин да өйдүүр уустук^[34].

2025 сыл муус устар 21 күнүгэр РБК ыйытыкка кыттыбыт аналитиктара Арассыыйа Баана муус устар 25 күнүгэр буолбут мунньаҕар төрдүс төгүлүн сылга 21 % сүрүн ыстаапканы тутуо диэн сабаҕалаабыттара. Үгүс экспертэр ыстаапка уларыйбакка хаалыа дии саныыллар, ол гынан баран сорохтор харчы-кирэдьиит бэлиитикэтин чэпчэтэр уонна муус устарыттан саҕаланар ыстаапканы түһэрэр кыах баарын көҥүллүүллэр. Ыстаапка уларыйбатын туһугар туруорсар аргуменнарга инфляция намтааһына, ол эрээри нэһилиэнньэ уонна бизнес инфляцияҕа улахан күүтүүлэрэ, ону тэҥэ геополитическай тыҥааһын уонна атыы-эргиэн сэриилэрэ күүһүрэр кутталлара киирэллэр. Ону кытта, сорох экспертэр экэниэмикэ тымныйыытын бэлиэлэрин, кирэдьиит биэрии бытаарыытын уонна М2 харчы хааччыллыытын намтааһынын бэлиэтииллэр, бу ыстаапканы түһэриигэ төрүөт буолуон сөп^[35].

2025 сыл муус устар 25 күнүгэр ВТБ бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта Дмитрий Пьянов Арассыыйа Баанын үрдүк сүрүн ыстаапкатын экспериментальнай антибиотикка тэҥнээн, ону уһун кэмнээхтик тутар наадалааҕын эппитэ. Кини санаатынан, харчыны-кирэдьиити эрдэ чэпчэтии эмп иһиини тохтотуу курдук буортулаах буолуон сөп. Пьянов 2022 сыл кэнниттэн Арассыыйа экэниэмикэтэ ураты буоларын, Киин баан бу «антибиотик» киирэр кэмин чопчу сабаҕалыыр кыаҕа суоҕун бэлиэтээбитэ^[36].

2025 сыл бэс ыйын 2 күнүгэр аналитиктар үс гыммыт биирэ бэс ыйын 6 күнүнээҕи мунньаҕар Арассыыйа Баана сүрүн ыстаапканы түһэриэ диэн сабаҕалыыллара биллибитэ. РБК консенсус прогнозугар 30 кыттааччыттан 10-на көрдөрүү 19 % диэри түһэриллиэн сөп дииллэр, оттон үгүстэрэ (30-тан 20) 21 %-ҥа хаалыаҕа, ол гынан баран сымнаҕас сигналлаах дии саныыллар. Ыстаапканы түһэрэр сүрүн төрүөтүнэн инфляция өрүү түһүүтэ буолар, ол эрээри инфляция күүтүүлэрэ үрдүк. Арассыыйа Баанын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Филипп Габуния буолаары турар мунньахха араас барыллар көрүллүөхтэрэ диэн иһитиннэрбитэ. Үп миниистирэ Антон Силуанов эмиэ инфляция үчүгэй динамикатын бэлиэтээн туран, ыстаапканы түһэрэр кыах баарын көрөр. Ол гынан баран, үгүс экспертэр үлэ ырыынагар, инфляцияҕа уонна фискальнай бэлиитикэҕэ сыһыаннаах кутталлары бэлиэтииллэр, ол бэс ыйыгар ыстаапканы түһэриини тохтотуон сөп^[37].

Арассыыйа Баана 2025 сыл бэс ыйын 6 күнүгэр сүрүн ыстаапканы сылга 21%-тан 20 %-ҥа диэри түһэрбитэ, бу 2022 сыл балаҕан ыйыттан харчы бэлиитикэтин бастакы чэпчэтиитэ этэ. Быһаарыы инфляция туруктаах буолуутун уонна экэниэмикэ уонна кирэдьиит биэрии тымныйыытын бэлиэлэрин фонугар ылылыммыта. Үгүс анаалыстар кээмэй 21 % хаалыа диэн сабаҕалыылларын үрдүнэн, үп уонна экэниэмикэ сайдыытын миниистирдэрэ ону кыччатыыны өйөөбүттэр. Дааннайдарынан, Арассыыйаҕа инфляция бытаарбыта, муус устарыгар 10,23 %, бэс ыйыгар саҥатыгар 9,66 % тиийбитэ. Сыана чэпчээһинигэр солкуобай бөҕөргөтүүтэ эмиэ көмөлөспүтэ. Аналитиктар 2025 сылга сүрүн кээмэй өссө түһүө, сыл бүтүүтэ 14-15 % буолуо диэн сабаҕалыыллар^[38].

2025 сыл бэс ыйын 27 күнүгэр Арассыыйа урукку премьер-миниистирэ Сергей Степашин билиҥҥи Киин баан 20 % сүрүн ыстаапката промышленноска аһара үрдүк диэбитэ, балаһыанньаны 1999 сылы кытта тэҥнээтэххэ, ол саҕана ыстаапка 60 % тиийбитэ. Кини 1999 сыллаахха инфляция 36,5 % кэриҥэ этэ уонна экэниэмикэ усулуобуйата атын этэ диэн бэлиэтээбитэ. 2025 сыл бэс ыйыгар Киин баан 2022 сыл балаҕан ыйыттан ыла аан бастаан ыстаапканы 21%-тан 20 %-ҥа диэри түһэрбитэ, сыл бүтүүтэ инфляция 7-8 % диэри намтыа диэн сабаҕалаабыта^[39].

2025 сыл от ыйын 2 күнүгэр Арассыыйа Баанын Үп-харчы конгреһыгар Киин баан салайааччыта Эльвира Набиуллина регулятор инфляция күүтүүллүбэт түргэнник бытаарарын көрөрүн, ол эрээри билигин даҕаны сыалтан үрдүк буоларын туһунан эппитэ; инфляцияны сыалтан аллараа таһымҥа диэри намтатыы сүрүн ыстаапканы түргэнник түһэриигэ миэстэни биэриэҕэ^[40].