Арассыыйа Федерациятыгар оскуола оҕотун таҥаһа
| Арассыыйа Федерациятыгар оскуола оҕотун таҥаһа | |
|---|---|
| Арассыыйа Федерациятыгар оскуола таҥаһын саҥа стандарта (2025 сыл атырдьах ыйа) | |
.jpg) | |
| Туһаныллар эйгэтэ | Үөрэх кыһалара |
| Олохтоммут күнэ | 1992 |
| Олохтоммут сирэ |
 Арассыыйа |
Арассыыйа Федерациятыгар оскуола таҥаһын кэтии 1994 сыл сааһыгар тохтотуллубута (дьиҥэр, ону оҥорон таһаарар тэрилтэлэр үлэлэрэ тохтообутун уонна суох оҥоһуллубуттарын иһин 1992 сыл бэс ыйын 1 күнүгэр буолбута). 2013 сыл балаҕан ыйын 1 күнүгэр оскуола таҥаһа уопсай быраабыла быһыытынан төттөрү киирбитэ.
2025 сыл атырдьах ыйыгар Үөрэх министиэристибэтэ Арассыыйа оскуолатын оҕолоругар анаан саҥа таҥас стандартарын билиһиннэрбитэ. Оскуола таҥаһын оҥорор тэрилтэлэр судаарыстыбаннай стандарт (ГОСТ) ирдэбилин тутуһуохтаахтар. Оскуола таҥаһын истиилэ дьыалабыай, оттон быһыыта табыгастаах буолуохтаах. Маннык стандарт Арассыыйаҕа бастакытын киирбитэ. Уопсай, сүрүн уонна орто үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнээччилэр таҥастарыгар сыһыаннаах[1]. Үөрэх министиэристибэтэ биир соҕотох оскуола таҥаһын киллэрэр былаана суоҕун, үөрэх тэрилтэлэрэ үөрэнээччилэр тас көрүҥнэригэр ирдэбили бэйэлэрэ олохтуохтарын сөбүн быһаарбыта[2].
Устуоруйа
Сүрүн ыстатыйа: Арассыыйаҕа оскуола пуормата Арассыыйаҕа ССРС кэмигэр курдук биир соҕотох оскуола таҥаһа суох эрээри, элбэх лицей уонна гимназия бэйэлэрин үөрэх тэрилтэтигэр сыһыаннаахтарын көрдөрөр таҥаһы киллэрбиттэрэ. Сорох оскуолаларга официальнайдык ылыныллыбыт таҥас суох буолуон сөп эрээри, кылаас иһигэр төрөппүттэр сөбүлэһиилэринэн таҥас киириэн сөп (үксүн маннык «кылаас» таҥаһын алын сүһүөх кылаастарга киллэрэллэр). Ону таһынан, оскуола таҥаһа суох үөрэх тэрилтэлэригэр дьыалабыай истииллээх таҥаһы кэтии быраабылата баар буолуон сөп. ССРС кэминээҕи оскуола таҥаһа (эбэтэр ол курдук оҥоһуллубут былааччыйа) үрүҥ баартыктары кытта үгэс быһыытынан оскуоланы кытта быраһаайдаһыы бэлиэтинэн үөрэҕи бүтэрээччи кыргыттар Бүтэһик чуорааҥҥа кэтэллэр, сороҕор атын бырааһынньыктарга эмиэ.
Ол эрээри, сорох оскуолаларга (Набережные Челны хас да лицейэ, Прохоровка гимназията, Красноярскай уонна Уфа оскуолалара) кыргыттарга анаммыт былааччыйалар уонна баартыктар Сэбиэскэй кэмтэн хаалбыттар эбэтэр 2000-с сылларга саҥаттан киирбиттэр. 2022 сыллаахха Сергей Кравцов биир кэлим оскуола таҥаһын киллэрэр былааннааҕын эппитэ, ол эрээри үөрэх тэрилтэлэрин салалталара ол таҥас хайдах буолуохтааҕын бэйэлэрэ быһаарар бырааптаах буолуохтара диэн эппитэ. Судаарыстыбаннай дуума үөрэххэ кэмитиэтин салайааччыта Ольга Казакова бу этии тоҕо киирбитин маннык быһаарбыта: «Оскуола таҥаһа бэрээдэктиир уонна дисциплинаҕа үөрэтэр, онон оҕолор оскуола таҥаһын кэтэллэрэ улахан суолталаах»[3].
2025 сыл от ыйын 1 күнүгэр Арассыыйаҕа оскуола таҥаһын ГОСТа күүһүгэр киирбит. Онно таҥас ким да итэҕэлигэр сыһыана суох, кэрэ уонна табыгастаах буолуохтааҕа этиллэр. Ону тэҥэ, «неформальнай эдэр ыччат холбоһуктарын», «сокуоннайа суох быһыыны-майгыны тарҕатар» бэлиэлэр таҥаска баар буолуо суохтаахтар. Оттон судаарыстыбаннай уонна патриотическай бэлиэлэри стандарт, төттөрүтүн, сүбэлиир[4].
2025 сыл атырдьах ыйын 6 күнүгэр Үөрэх министиэристибэтэ Арассыыйа оскуолатын оҕолоругар анаан саҥа таҥас стандартарын билиһиннэрбитэ. Оскуола таҥаһын оҥорон таһаарааччылар ГОСТ ирдэбилин тутуһуохтаахтар. Ирдэбилгэ суруллубутунан, оскуола таҥаһын истиилэ дьылабыай, быһыыта табыгастаах буолуохтаах. Маннык стандарт Арассыыйаҕа бастакытын киирбитэ. Ол уопсай, сүрүн уонна орто үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнээччилэр таҥастарыгар сыһыаннаах[1].
Үөрэх министиэристибэтэ биир соҕотох оскуола таҥаһын киллэрэр былаана суоҕун, үөрэх тэрилтэлэрэ үөрэнээччилэр тас көрүҥнэригэр ирдэбили бэйэлэрэ олохтуохтарын сөбүн быһаарбыта[2].
Быһаарыылар
- ↑ 1 2 Минпросвещения показало новый стандарт школьной формы, РБК (2025 атырдьах ыйын 6 күнэ). Сигэнии күнэ: 28 Атырдьах ыйын 2025.
- ↑ 1 2 Минпросвещения не планирует вводить единую школьную форму, РИА Новости (2025 атырдьах ыйын 6 күнэ). Сигэнии күнэ: 28 Атырдьах ыйын 2025.
- ↑ Единая школьная форма в России 2025-2026: суть законодательной инициативы, какой будет форма, когда введут (2025 атырдьах ыйын 6 күнэ). Сигэнии күнэ: 28 Атырдьах ыйын 2025.
- ↑ Появился полный текст ГОСТа с требованиями к школьной форме, РБК (2025 бэс ыйын 29 күнэ). Сигэнии күнэ: 28 Атырдьах ыйын 2025.