Андросов Иван Афанасьевич

1947 сыллаахха бэс ыйын 17 күнэүгэр Кэбээйи улууһун Мукучу нэһилиэгэр элбэх оҕолоох дьиэ кэргэҥҥэ онус оҕонон төрөөбүтэ.

Танара орто оскуолатын бүтэрбитэ, сопхуоска үлэлээбитэ.

Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыта, үрдүк үөрэххэ бэлэмнэнии кууруһугар киирбитэ. Университет кэнниттэн Амма улууһун Покровка нэһилиэгэр үлэ, уруһуй учууталынан ананан тиийбитэ.

Кэргэнин дойдутугар Чурапчы улууһун Арыылаах нэһилиэгэр көспүттэрэ. Онно кинини аҕыс кылаастаах оскуоланы орто оскуолаҕа кубулутарга сорудахтаабыттара. Үс сыл устата дириэктэринэн үлэлээбитэ: оскуоланы материальнай-техническай өттүнэн толору хааччыйбыта, ону ааһан кэлэктииби кытта сүбэлэһэн, кыһаны туспа бухгалтериялаах тэрилтэ гына араарбыта.

Дуогабарын болдьоҕо бүппүтүгэр куоракка көспүттэрэ. Онно «Кэскил» хаһыакка үлэҕэ киирбитэ. «Түүл дуу, илэ дуу?», онтон «Байанай» диэн саҥа балаһалары таһаарыыга үлэлээбитэ. д

«Кэскил» хаһыакка кини 27 сыл үлэлээбитэ, итинтэн 18 сыл устата хаһыаппыт профсойууһун бэрэссэдээтэлинэн талыллан айымньылаахтык салайбыта.

Билигин Иван Афанасьевич Айанньыт айар үлэнэн уонна сынньалаҥын айылҕаҕа, булка, спортиҥҥа аныыр^[1].

Бастакы кэпсээнэ, булчуттар тустарынан "Кыым"хаһыат сирэйигэр бэчээттэммитэ. Сүүстэн тахса кэпсээн уонна уочарка ааптара. Өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар уонна сурунаалларыгар бэчээттэнэр.

2005 сыллаахха «Куорат булчуттара» диэн бастакы кинигэтэ күн сирин көрбүтэ.

Туоҕа Боотур туһунан дыраама суруйбута. Бу испэктээк тыйаатыр күрэҕэр ситиһиилэнэн, лауреат аатын сүкпүтэ.

Пьеса кэнниттэн кини улахан арамаан суруйарга ылсыбыта. Марк Петрович Григорьев архыып докумуоннарынан көмөлөһөн, Туоҕа Боотур Орто Бүлүүгэ ил-эйэ олохтуу барбыт сабаҕалааһыныгар олоҕуран, «Тумаҥҥа симэлийбиттэр» диэн историческай арамаанын айбыта. Төрүттэр боотурдары хайдах иитэн-такайан таһааралларын сиһилии ойуулаабыта. Бастакы кинигэтин «Бичик» кыһатыгар туттардаҕына, эрэдээктэрдэр М. П. Степанова уонна А. В. Васильев-Көрдүгэн олус үөрбүттэрэ. Ааҕааччылар олус сөбүлээн, салгыытын туруорсубуттара. Онон трилогия буолан тахсыбыта, оттон төрдүс кинигэтигэр Дагдаҕар Боотур обраһын арыйбыта. 2026 сыл атырдьах ыйыгар бу арамаан төрдүс олуга «Айар» кинигэ кыһатыгар бэчээттэнэн, ааҕааччы дьүүлүгэр таҕыста^[2].

• СӨ үөрэҕириитин уонна бэчээтин туйгуна;
• Успуорт бэтэрээнэ;
• В. Г. Степанова уонна Саха литературатын сылыгар аналлаах өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэх лауреата.
• Булчуттар тустарынан кэпсээннэр өрөспүүбүлүкэтээҕи интернет-күрэхтэрин кыайыылааҕа.
• 2021 с. «Тумаҥҥа суураллыбыт» романын иһин СӨ «Айар Арчы» бириэмийэтигэр номинацияламмыта^[3].

• Ийэтэ — Прасковья Егоровна Андросова, Дьоруой ийэ;
• Аҕата — Афанасий Иванович Андросов, артыыс, салайар үлэһит;
• Кэргэнэ — Мария Пантелеймоновна^[4].