Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Алексеев Пётр Алексеевич

УРУБИИКИ иһигэр маннык араспаанньалаах дьон туһунан ыстатыйалар бааллар, көр Алексеев.

Алексеев Петр Алексеевич (1849 сыл тохсунньу 14 күнэ [26 күнэ], Новинское[d], Смоленскай губерния[d] — 1891 сыл атырдьах ыйын 16 күнэ [28 күнэ], Саха уобалаһа) — Арассыыйа революционердарыттан биирдэстэрэ, ткач. 1886—1891 сс. сыылкаҕа билиҥҥи Таатта улууһугар олорбут.

Олоҕун олуктара

Пётр Алексеев 1849 сыллаахха тохсунньу 26 күнүгэр Смоленскай губерния Новинская дэриэбинэтигэр төрөөбүт.

Кыра эрдэҕиттэн тигии фабрикатыгар Москваҕа уонна Петербурга үлэлээбитэ. 1873 сыллаахха народниктары кытта табаарыстаспыт — «Чайковецтары» кытта, 1874 сылтан саҕалаан «москвичтар» народнай кружоктарын чилиэнэ буолбут. Литератуураны пропагандалыыр этэ. 1875 тутуллубута уонна суудтаммыта «процесс 50-ти», судка туран революция туһунан аатырбыт тылларын эппитэ. Бу тыллара Петербурга кистэлэҥ типографияҕа уонна нуучча эмиграциятын хас да типографиятыгар бэчээттэммиттэрэ, нуучча уопсастыбатыгар улахан дьайыыны оҥорбуттара. Чуолаан, В. И. Ленин Алексеев тылын «нуучча оробуочай-революционерын улуу билгэлээһинэ» диэн ааттаабыта[1].

10 сылга Новобелгородскай каторгаҕа сыппыта, 1882 сыллаахтан Караҕа, 1884 сыллаахтан Саха сиригэр. 1891 сыллааха бандьыыт өлөрбүт.

Сэбиэскэй былаас бириэмэтигэр Дьокуускайга биэс миэтирэлээх обелиск туруорбуттар, төрөөбүт дойдутугар пааматынньык туруорбуттар.

Аатын үйэтитии

Кини аатын ССРС куораттарын хас да уулуссата сүгэр.

  • Спасскай переулок (Санкт-Петербург) 1923 сылтан 1998 сылга диэри Пётр Алексеев аатынан уулусса диэн ааттаах этэ.
  • Дьокуускай куоракка П. Алексеев аатынан уулусса ааттаммыт.
  • Арассыыйаҕа 2004 сылтан Пётр Алексеев аатынан хаҥас хайысхалаах акционистар утарылаһыы хамсааһыннара баар этэ.
  • Москватааҕы Михалковскай уулусса 48-с нүөмэригэр Пётр Алексеев аатынан Тонкосуконнай фабрика (урут Йокиш киэнэ) баар этэ, кини аатын 1924 сылтан сүкпүтэ (2011 сыллаахха сабыллыбыта). Ону таһынан, Москва Арҕаа административнай уокуругар, Можайскай оройуоҥҥа, Пётр Алексеев уулуссата, ону тэҥэ Пётр Алексеев 1-кы уонна 2-с переулоктара бааллар.
  • Челябинскай куорат биир уулуссата Пётр Алексеев аатын сүгэр.
  • Чебоксары куорат «Богданка» микрооройуонугар Пётр Алексеев аатынан уулусса баар.
  • Смоленскай куоракка, Смоленскай уобалас Гагарин куоратыгар (биир киин уулуссата), ону тэҥэ Армавирга Пётр Алексеев аатынан уулуссалар бааллар.
  • Воронежка 1928 сыллаахха Синицынскай переулогу Пётр Алексеев уулуссатыгар уларыппыттара; бу уулусса куорат устуоруйатын чааһыгар, 17-с үйэтээҕи Воронеж мас кириэппэһин илин эркинин оннугар сытар.

Быһаарыылар

  1. ↑ Ленин В. И. Полное собрание сочинений. — 5-е изд.. — М.: Изд-во полит. лит-ры, 1969. — Т. 4. — С. 377.(кыаллыбат сигэ)

Литэрэтиирэ

  • Ораторы рабочего класса. — М.: Госполитиздат, 1962. — С. 287—292.
  • Островер Л. И. Пётр Алексеев. — М.: Молодая гвардия, 1964. — 222 с. — (Жизнь замечательных людей)
  • Миндлин Э. Л. И подымется рука…: Повесть о Петре Алексееве. — М.: Политиздат, 1973. — 367 с. — (Пламенные революционеры)

Категориялар