Алексеев Николай Алексеевич
Алексеев Николай Алексеевич (1938 сыл тохсунньу 29 күнэ, Бордоҥ (Ньурба), Саха АССР — 2010 сыл сэтинньи 2 күнэ, Новосибирскай) — сэбиэскэй, Арассыыйа устуорук учуонайа, этнограф, фольклорист, ГЧИ дириэктэрэ, РФ билимин үтүөлээх диэйэтэлэ, РФ Билимҥэ уонна тиэхиньикэҕэ Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата, устуоруйа билимин дуоктара.
Олоҕун олуктара
1938 сыллаахха тохсунньу 29 күнүгэр Саха АССР Ньурба улууһугар III Бордоҥ нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
1959 с. — Ленинградтааҕы судаарыстыбаннай университеты бүтэрбитэ.
1959—1960 сс. — билим үрдүкү үлэһитэ, Саха АССР Киин судаарыстыбаннай архыыбыгар салаа салайааччыта.
1961—1965 сс. — ССРС НА этнография Институтун аспирана.
1965—1969 сс. — ССРС Миниистирдэрин Сэбиэтин иһинэн итэҕэл дьылатыгар Сэбиэт үрдүкү инсипиэктэрэ (Москва к.).
1967 с. — устуоруйа билимин хандьыдаатыгар «Традиционные религиозные верования якутов XIX—XX вв.» тиэмэҕэ диссертациятын көмүскээбит.
1969—1979 сс. — билим алын үлэһитэ.
1979—1987 сс. — ССРС Билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Тыл, литература уонна устуоруйа Институтугар үрдүкү билим үлэһит.
1987—1991 сс. — ССРС БА Сибиирдээҕи салаатын устуоруйа, филология уонна философия Институтугар сүрүн билим үлэһит (Новосибирскай к.), тыл үөрэҕин салаатын сэбиэдиссэйэ.
1988 с. — устуоруйа билимин дуоктарыгар «Ранние формы религии и шаманизма тюркоязычных народов Сибири» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбит.
1991 с. — Арассыыйа БА Сибиирдээҕи салаатын филология Институтугар дириэктэри солбуйааччы.
1992 сылтан — Арассыыйа БА Сибиирдээҕи салаатын археология уонна этнография Институтугар билим сүрүн үлэһитэ.
2007 сылтан — Арассыыйа БА Сибиирдээҕи салаатын Гуманитарнай чинчийии уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар проблемаларын үөрэтэр институтун дириэктэринэн 2010 сылга диэри үлэлэбитэ.
2010 сыллаахха сэтинньи 2 күнүгэр Новосибирскайга өлбүтэ. Сэтинньи 9 күнүгэр Дьокуускайга көмүллүбүтэ[1] .
Билим-чинчийэр үлэтэ
Н. А. Алексеев — этнография уонна түүр тыллаах Сибиир омуктарын фольклордарыгар киэҥ билиилээх исписэлиис этэ. Сибиир түүрдэрин итэҕэллэрэ Киин уонна Соҕуруулуу-Илин Азия былыргы омуктарын итэҕэллэрин кытта ситимнээҕин чинчийбит. Саха, Тыба, Бурятия өрөспүүбүлүкэлэрин, Ханты-Мансийскай уоукурук уонна Сибиир атын эрэгийиэннэрин эдэр учуонайдарын уһуйбут. Үөрэнээччилэриттэн 6 киһи билим хандьыдаата, 3 — билим дуоктара буолбуттар[2].
Сүүстэн тахса билим үлэлээх, ол иһигэр 9 манагыраапыйа. 30 научнай үлэ соавтора (ол иһигэр 4 манагыраапыйа)[1].
Сүрүн үлэлэрэ
- «Традиционные религиозные верования якутов в XIX — начале XX вв.» (Новосибирск, 1975) — манагыраапыйа.
- «Ранние формы религии тюркоязычных народов Сибири» (Новосибирск, 1980) — манагыраапыйа.
- «Шаманизм тюркоязычных народов Сибири» (Новосибирск, 1989) — манагыраапыйа.
- «Традиционные религиозные верования тюркоязычных народов Сибири» (Новосибирск, 1992) — манагыраапыйа.
- «Shamans аnd their Religious Practices» (Сб.: «Shamanism: Soviet Studying of Traditional Religion in Siberia and Central Asia» (edited bu М. Ваizег, «М.Е. Sharpe, Inс.», Ormonk, New-York, London, England, 1990).
- «Якутские мифы (Саха өс—номохторо)» (Новосибирск, 2004).
Дьиэ кэргэнэ
- Петрова Светлана Ивановна, кэргэнэ, ХИФУ дассыана;
- Оҕолоро: Марина Алексеева, Николай Петров, Александра Петрова, Дьулустан Петров.