«Социокультурная среда как важнейший фактор сохранения и развития языков» пуорум
«Социокультурная среда как важнейший фактор сохранения и развития языков» билим пуорум — бүтүн Арассыыйатааҕы билим пуорума. Тэрийээччилэр пуоруму 2025 сыл бэс ыйын 27—28 күннэригэр Дьокуускай куоракка ааһарын былааннаабыттар[1].
Пуорум кыттыылаахтарыгар учуонайдар, тыл, култуура, устуоруйа, социология, философия, педагогика, агротехнология специалистара киирэллэр.
Пуорум туһунан
Тематика
Пуорум тыллары харыстыыр уонна сайыннарар, судаарыстыбаннай тыл бэлиитикэтин билиҥҥи боппуруостарын ырытыа, Арассыыйа норуоттарын тылларын харыстыыр көдьүүстээх ньымалары уонна технологиялары быһаарар, ону тэҥэ төрөөбүт тыллар сайдыыларыгар сабыдыаллаах социальнай-култуурунай эйгэ бастыҥ үөрүйэхтэрин уонна моделларын тарҕатар сыаллаах[1].
«Вести саха» суруйарынан, кыттааччылар лингвистика уонна лингводидактика эйгэтигэр билим-методическай ситиһиилэри ырытыахтара. Арассыыйа иһигэр да, тас дойдулар партнердарын кытта да кыттыгас бырайыактары олоххо киллэрии бастыҥ опыты билиһиннэриэхтэрэ, билим бииргэ үлэлээһин түмүктэрэ, кыһалҕалара уонна кэскиллэрэ көрүллүөхтэрэ[2][3].
Бырагыраама хас да боппуруоһу туруорар[4]:
- Култуурунай уонна тыл идентичность;
- Тыл күннээҕи олоххо;
- Тыл билиини тарҕатааччы быһыытынан;
- Медиа уонна информационнай технологиялар;
- Бэлиитикэ ыйытыылара уонна тыл эгэлгэтин экэниэмикэ нөҥүө өйөбүл;
- Култууралар ыккардыларынааҕы дьайсыылара;
- Арассыыйа Федерациятын норуоттарын, ол иһигэр Арктика төрүт олохтоохторун тылларын уонна култуурунай нэһилиэстибэлэрин сыыппараҕа таһаарыы.
Кыттааччылар
Пуорумҥа Арассыыйа эрэгийиэннэриттэн, Монголияттан, Кыргыстаантан учуонайдар, экспертэр, ЮНЕСКО информационнай технология институтун дириэктэрэ Тао Чжан, былаас уорганнарын бэрэстэбиитэллэрэ кыттыахтара[2].
Тэрийээччилэр
Научнай пуорум аан дойду төрүт олохтоох тылларын дойдулар ыккардыларынааҕы декадатын былаанын, РФ судаарыстыбаннай тыл бэлиитикэтин кэнсиэпсийэтин, Арассыыйа норуоттарын төрөөбүт тылларын үөрэтии кэнсиэпсийэтин, эрэгийиэннээҕи билим академияларын ассоциациятын тэрийии туһунан Сөбүлэһиини олоххо киллэрии чэрчитинэн Арассыыйа Федерациятын ЮНЕСКО хамыыһыйатын[ru] хонтуруолунан уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин бырабыыталыстыбатын өйөбүлүнэн ыытыллар[4].
Тэрийээччилэр испииһэктэрэ[4]:
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын өйөбүлүнэн Билим академиятын төрөөбүт тыллары чинчийэр, харыстыыр уонна сайыннарар киинэ;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэх уонна билим министиэристибэтэ;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин билимнэр академията[ru];
- М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи Федеральнай университет;
- Гуманитарнай чинчийии уонна аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын институута;
- Арктикатааҕы култуура уонна ускуустуба судаарыстыбаннай института
- Арктикатааҕы судаарыстыбаннай агротехнологическай университет[ru];
- С. Н. Донской-II аатынан үөрэх сайдыытын уонна квалификацияны үрдэтии института;
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтэ[ru].
Пуоруму ыытыы
Быһаарыылар
Сигэлэр
- Саха Өрөспүүбүлүкэтин билимнэр академиятын ситим-сирэ (15 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 20 Бэс ыйын 2025.
- Арассыыйа наукаларын академиятын Сибиирдээҕи салаатын гуманитарнай чинчийии уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар проблемаларын институтун ситим-сирэ. https://igi.ysn.ru (24 Бэс ыйын 2025). Сигэнии күнэ: 26 Бэс ыйын 2025.