Үлэһиттэр күннэрэ (Ираан)
Үлэһиттэр күннэрэ (Ираан) (перс. روز کارمند) — Ираан бырааһынньыга атырдьах ыйын 26 күнүгэр бэлиэтэнэр (күн хиджри халандаарынан 4 шахривар)[1]. Бу күн үксүн үтүөлээх үлэһиттэргэ бириэмийэлэри туттараллар уонна дойду олоҕор, чэгиэн буолуутугар үлэһит оруолугар аналлаах кэнсиэрдэр ыытыллаллар.
Бырааһынньык устуоруйата
Үлэһит күнэ Ираан бырааһынньыктарын уонна бэлиэк күннэрин испииһэгэр култуурнай өрөбөлүүссүйэ Үрдүкү Сэбиэт көҕүлээһининэн Мохаммад Али Раджай бэрэсидьиэнниир кэмигэр киирбитэ. Кини 1981 сыл атырдьах ыйын 2 күнүттэн 1981 сыл атырдьах ыйын 30 күнүгэр диэри дойду бэрэсидьиэнэ этэ, инаугурациятын кэнниттэн икки нэдиэлэ буолан баран премьер-миниистирдиин көрсүһүү кэмигэр өлөрүллүбүтэ.
Үлэһиттэр Ираан устуоруйатыгар
Шах Мохаммед Реза Пехлеви саҕана Иран үп-харчы уонна социальнай балаһыанньата ыарахан этэ. Сорох регионнарга аччыктааһын улахан куттала баара. Ити үлэһиттэр балаһыанньалара Ираҥҥа Исламскай өрөбөлүүссүйэ биир төрүөтэ буолбута. Имам Хомейни өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи агитациятыгар үлэһиттэр ыар балаһыанньаларыгар ыҥырыыларга тирэҕирбитэ.
Кэлэр бэрэсидьиэн Раджай 1980 сыллаахха Үөрэх миниистиринэн үлэлии сылдьан, үлэһиттэри ытыктаан ыытыллар бырааһынньык суолтатын туһунан маннык эппитэ: «Биһиги административнай эрэ үлэһиттэрбит диэн өйдөбүлтэн төбөбүтүн босхолуохтаахпыт, остуолга олорон тыл этиэхтээхпит киһи аймах үөскээбитэ үлэни кытта быстыспат ситимнээх. Киһи тугу баҕарарын оҥорон айааччы буолуон сөп».
Иран Үрдүкү салайааччыта, аятолла Имам Хомейни, үлэһиттэр суолталарын туһунан эмиэ хаста да эппитэ, ону кини этиилэриттэн көрүөххэ сөп, холобур:
«Фабрикаҕа үлэлиир үлэһит — норуот кыайыыта, киэн туттуута»; «Үлэ диэн үлэһит сүгүрүйүүтэ».
1980—1988 сыллардааҕы Ираан-Ираак сэриитин кэмигэр тыыл үлэһиттэрин, промышленнай уонна обороннай үлэһиттэр суолталара улааппыта. Саҥа тэриллибит Исламскай өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбата Ираан урукку былаастарыттан, кинилэр салайар кэмнэригэр үлэһиттэр умнаһыттара, кинилэртэн өйөбүлү ылыан уонна үлэҕэ көҕүлүөхтээх этэ.