Холера
Холера диэн сыстыган ыарыы аата. Vibrio cholerae диэн бактерия үөскэтэр. Vibrio cholera тууһа суох уу туустаах ууну кытта булкуйарыгар үксүгэр сиригэр тарҕанар, холобур курдук өрүс муораҕа киирэригэр. Уу үүнээйилэрэ элбэх сиригэр үөскүүр.
Ыарыы биллиитэ
Холера диэн ис ыарыыта. Киһи иһэ ыалдьар, сыптарынныыр уонна хотуолуур. Дегидрацияҕа тиэрдиэн сөп, дьон өлүөн сөп.
Хайдах ыалдыахха сөбүй
Холера бактерияларынан киртийбит ууну эбэтэр аһы сиэтэххэ ыалдьаллар.
Сороҕор дьон сөптөөхтүк буспатах балыктан ыалдьыан сөп. Ону тэҥэ холеранан ыалдьа сылдьар киһи таарыйан буһарбыт аһа эмиэ сыстыганнаах буолар. Дьон үксүгэр кирдээх ууну иһэн ыалдьар.
Холераттан эмтэнии
Холеранан ыальдар дьон эмтэниэн наада. Улахан өттүнэн ууну сүтэрбэтин курдук элбэх ууну уонна туустары биэрэллэр.
Сорох дьон олус күүстээхтик хотуолууллар, ол иһин сатаан испэт буолаллар, оччоҕуна капельницанан вена иһигэр киллэрэллэр.
Хайдах холера турбатын хааччыйыы
Холеранан ыалдьыбат туһугар маннык гыныахха наада:
- Буспатах балыгы сиэбэт (ордук чуолаан моллюсктары уонна майгынныыр харамайдары.)
- Ыраастык туттунуу. Ол аата малы ыраастык тутуу уонна киһи иигэ-сааҕа ууга киирбэт буолуутун хааччыйыы.
- Ууну иһиэн иннинэ оргутуу, фильтрдааһын уонна хлордааһын. (Оргутар ордук буолар.)