Торотоев Гаврил Григорьевич

Гаврил Торотоев 1972 сыл сэтинньи 14 күнүгэр Дьөккөн нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

1979—1987 сс. — С. Ф. Гоголев аатынан Дьөккөн 8 кылаастаах оскуолатын үөрэнээччитэ.

1987—1989 сс. — С. Ф. Гоголев аатынан Хампа орто оскуолатын үөрэнээччитэ.

1989—1990 сс. — «Орто Бүлүү» сопхуос Дьөккөннөөҕү салаатын оробуочайа.

1990 сылтан 1993 сылга диэри Сэбиэскэй аармыйа саллаата, үрдүкү кылаастаах радист.

1993—1996 сс. — Н. Г. Чернышевскай аатынан Бүлүүтээҕи учуутал кыһатын саха салаатын устудьуона.

1996—1999 сс. — СГУ саха тылын уонна култууратын бакылтыатын (СТКБ) устудьуона^[1].

1999—2001 сс. — СГУ балыс уһуйааччыта (ассистент).

2000—2003 сс. — СГУ саха тылын уонна култууратын бакылтыатын устудьуоннарын уонна эдэр учуонайдарын чинчийэр үлэлэрин сүрүннүүр сүбэ бэрэссэдээтэлэ.

2001—2006 сс. — СГУ аҕа уһуйааччыта.

2002—2005 сс. — СГУ аспыраана.

Гаврил Торотоев 2005 сылтан 2006 сылга диэри «Саха» НКИХ «Сонуннар» эрэдээксийэтин дииктэрдэрин уонна кэрэспэдьиэннэрин тылларын көннөрөр сүбэһит-эрэдээктэринэн үлэлээбитэ^[1].

2006 с. «Функционально-стилистическая дифференциация определений в современном якутском языке» диэн тиэмэҕэ тыл үөрэҕин хандьыдаата буолар диссэртээссийэтин көмүскүүр.

2006 сылтан дассыан.

2008—2010 сс. — СГУ СТКБ Үөрэх-мэтиэдьикэ хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлэ, СГУ Үөрэх-мэтиэдьикэ сэбиэтин чилиэнэ.

2010—2015 сс. — АБ ХИНТКҮ дириэктэрин билим үлэтигэр солбуйааччыта, ХИФУ билим-тиэхиньикэ сэбиэтин чилиэнэ.

2015 сылтан ХИФУ АБ ХИНТКҮ дириэктэрэ, Үнүстүүт Учуонай Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ, ХИФУ Учуонай Сэбиэтин чилиэнэ.

170-тан тахса бэчээттэммит үлэлээх. 49 кинигэ, ол иһигэр 8 манагыраапыйа, 13 үөрэх босуобуйатын, нууччалыыттан сахалыы тылбаастаммыт 14 үөрэх кинигэтин, киэҥ эйгэҕэ анаммыт 7 кинигэ, 6 тылбаас кинигэтин, 1 тылдьыт ааптара уонна хос ааптара. 20-тэн тахса ырыалаах. Дьөккөн нэһилиэгин уонна Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Н. Ө. Хондокуоп аатынан Дьөккөн орто оскуолатын Өрөгөй ырыаларын тылын суруйбута.

Торотоев Г. Г. салалтатынан «Саха тыла. 6 кылаас» (2009) уонна «Саха тыла. 7 кылаас» (2009) нуучча оскуолаларыгар үөрэнэр кинигэлэр тахсыбыттара.

Саха оскуолатыгар аналлаах «Саха тыла: 6 кылаас» (2016) учуобунньук хос ааптара.

«Маадай-Кара» алтаай омук эпоһын, СӨ Төрүт Сокуонун сахалыы тылбаастаабыт дьонтон биирдэстэрэ.

«Саха тылын тылы уларытар сыһыарыыларын болдьох бэлиэлэрэ» («Индексированные словоизменительные аффиксы языка саха» түмүлүк (база данных) ааптара.

Сүрүн үлэлэрэ:

• Алгыс аргыстаах, эҕэрдэ эҥэрдээх. — Дьокуускай: СГУ изд-та, 2005. — 62 с.
• Эҕэрдэ эгэлгэтэ, этигэнэ, эриэккэһэ. — Дьокуускай: Бичик, 2006. — 84 с.
• Өбүгэм үһүйээнэ сүрэхпэр сөҥнүн. — Дьокуускай, 2008. — 106 с.
• Айхалым ананнын эһиэхэ (Эҕэрдэ, оонньуу, бэргэн этии). — Дьокуускай: Бичик, 2009. — 112 с.
• Ийэ тылбыт эрчимэ эстибэтин: айымньыны уонна истиили ырытыы. — Дьокуускай: Саха государственнай университета, 2009. — 160 с.
• Функционально-стилистическая дифференциация определений в современном якутском языке. — Якутск: ИПК СВФУ, 2011. — 152 с.
• Сайдыы-үүнүү аартыга, билии-көрүү түөлбэтэ. — Дьокуускай: Бичик, 2013. — 100 с.
• Чинчийэр үлэ кистэлэҥэ. — Дьокуускай: Хотугулуу-Илиҥҥи бэдэрээлинэй үнүбэрситиэт кинигэ кыһата, 2014. — 84 с.

• Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕин туйгуна^[1];
• СӨ Новгородов аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ хаһаайына^[1];
• СӨ Билим Акадьыамыйатын судаарыстыбаннай истипэндьийээтэ;
• Михаил Ильич уонна Мария Гаврильевна Егоровтар анал истипиэндьийэлэрин хаһаайына;
• «Билим эйгэтигэр үтүөтүн-өҥөтүн иһин» түөскэ анньыллар бэлиэ хаһаайына;
• «Бүлүү улууһун Дьөккөн нэһилиэгин сайдыытыгар үтүөтүн-өҥөтүн иһин» түөскэ анньыллар бэлиэ хаһаайына;
• «Бүлүүтээҕи учуутал кыһатын бастыҥ выпускнига» түөскэ анньыллар бэлиэ хаһаайына;
• Хотугулуу-Илиҥҥи бэдэрээлинэй үнүбэрситиэт иһинэн ыытыллыбыт «Бастыҥ манагыраапыйа», «Бастыҥ кураатар», «Бастыҥ дьарык» куоҥкурустар кыайыылааҕа.

• Проблемы формирования культурного пространства Якутии на рубеже третьего тысячелетия: Сборник научных статей, приуроченный к 10-летию факультета якутской филологии и культуры ЯГУ. — Якутск: Сахаполиграфиздат, 2003. — С. 328.
• Ийэ тыл кэрэһиттэрэ / Хомуйан оҥордулар: У. Ф. Кондакова, В. Р. Шишигина. — Дьокуускай: СГУ изд-та, 2010. — С. 48-49.
• Самныбат саргылаах сахабыт салаата: (ахтыылар: үрдүк үөрэх кыһатыгар саха салаата арыллыбыта 75 сылыгар ананар) / [хомуйан оҥордулар: Г. Г. Филиппов, В. Б. Окорокова, Е. М. Поликарпова]. — Дьокуускай: Бичик, 2014. — С. 66-67.
• Наша гордость: Энциклопедия выпускников якутского отделения. — Якутск: Көмүөл, 2017. — С. 17.
• Вилюйская земля: уважая прошлое, творить будущее / авт.-сост: Яковлев А. А., Кононова Л. Я.: (ред.совет: С. Н. Винокуров, К. В. Гаврильева, П. П. Петров, П. И. Корякин, А. А. Павлов, Н. С. Миронов, С. В. Иванов, В. Ф. Тихонова, Н. Н. Иванова). — Вилюйск, 2019. — С. 62, С. 279.