Охи күнэ

«Охи күнэ» (гир. Ημέρα του όχι), эбэтэр «Охи сыл туолуута» (гир. Επέτειος του «'Οχι» [eˈpetios tu ˈoçi]) — Грецияҕа судаарыстыбаннай бырааһынньык, ону тэҥэ Кипр Өрөспүүбүлүкэтигэр уонна грек диаспоратыгар киэҥник бэлиэтэнэр[1][2][3]. Алтынньы ый 28 күнүгэр фашистскай Италия грек премьер-министригэр (атырдьах ыйын 4 күнүттэн 1936 сыл тохсунньу 29 күнүгэр диэри салайбыт) 1940 сыл алтынньы 28 күнүгэр Иоаннис Метаксаска туруорбут ультиматум уурайбытын кэриэстээн бэлиэтэнэр[4]. Грек тыла «όχι» ['.çi] «суох» диэн ааттанар, «о» диэн чорбойон этиллэр уонна «όхи» курдук иһиллэр.

Историята

Метаксаска Италия посола, Эммануэле Грацци, сарсыарда (4:00 чааска) 1940 сыл алтынньы 28 күнүгэр, итальянскай сэриитин Греция сиригэр киирэн «стратегическай балаһыанньалары» (портар, аэродромнар уо.д.а.) ыларга, эбэтэр атыннык эттэххэ сэрии биллэриллиэ этэ диэн ультиматум туруорулунна[5][6]. Эппиэт кылгастык этэ дииллэринэн: «όχι», ол эбэтэр «суох» диэн[7]. Алтынньы 28 күнүгэр сарсыарда гректэр нэһилиэнньэлэрэ, политиктарыттан тутулуга суох, «Охи» диэн хаһыытаан уулуссаларга таҕыстылар.

1942 сылтан бу күн Охи күнүнэн бэлиэтэнэр. Үгүс учуонайдар «Охи» политическай төрүтүн иһитиннэрии буортулааҕынан ааҕаллар, дьиҥнээх эппиэтинэс француз этии «Alors, c’est la guerre» («Онон бу сэрии») диэн буоларын ыйаллар[8][9]. Метаксас аккаастаммытын утары ол саҕана Италия оккупацияламмыт Албания сиригэр баар итальянскай сэриилэр сарсыарда 5:30 чааска Греция кыраныысса пууннарыгар саба түһэллэрэ. Метаксас эппиэтэ Греция Иккис аан дойду сэриитигэр киириитин бэлиэтээтэ[10][11].

1945 сыллаахха тахсыбыт мемуарыгар Грацци ультиматуму Метаксаска хайдах туттарбытын санатта:

«„Премьер-министр, бу иһитиннэриини эһиэхэ тиэрдэр дьаһаллаахпын“ — диэн баран докумуону туттарда. Кини хараҕыттан, илиититтэн долгуйууну кэтээн көрбүтүм. Кытаанах куолаһынан, харахпар көрөн, Метаксас: „Бу сэрии“, — диэбитэ. Итинтэн куотуохха сөп этэ диэн хоруйдаатым. „Ээ“ диэн хоруйдаата. Мин эбэн эттим: „генерал Папагос буоллаҕына…“, ол гынан баран Метаксас миигин тохтотон: „Суох“, — диэтэ. Сиэртибэлэри бас бэриннэриини ордорбут бу кырдьаҕаһы олус сөҕөн-махтайан бардым».

Сэрии устата алтынньы 28 күнүгэр аан дойду үрдүнэн да, Греция бэйэтигэр да гректэр түмсүүлэринэн сыллата бэлиэтэммитэ, онтон сэрии кэнниттэн бу күн официальнай судаарыстыбаннай бырааһынньык буолбута. 1940 сыллааҕы дьайыылар сылын аайы байыаннай уонна устудьуоннар парадтарынан бэлиэтэнэллэр. Общественнай дьиэлэр үксүлэрэ бу күн национальнай былаахтарынан киэргэнэллэр[12][13][14][15].

Быһаарыылар

  1. Московские греки отметили День ОХИ (рус.). Рамблер/спорт (26 октября 2019). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023.
  2. Александр Сучков. «Нет!»: Как греки отмечают независимость в Краснодаре - (рус.). Краснодарские известия (12 Сэтинньи 2022). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023.
  3. marys. OPINIONS: What Ohi Day means to Greek-Australian youth (англ.). Neos Kosmos (28 Алтынньы 2021). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023.
  4. Mike Gerrard Essential Athens. — Hampshire: Automobile Association, 1995. — С. 16. — 132 с. — ISBN 0749509317
  5. День Охи. День «Охи» в Греции — государственный праздник, который отмечают в память о событиях 28 октября 1940 года. Греческое слово «όχι» означает «нет». (рус.). Greece.Live. Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023. Архивировано 7 Алтынньы 2022 года.
  6. Афина Павлиду. День «Охи» в Греции (рус.). GreekReporter (27 Алтынньы 2022). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023. Архивировано 27 Алтынньы 2022 года.
  7. Анастасия Терехова. «Охи» - ответ, предопределивший ход истории(биллибэт). Московское общество греков | Σύλλογος Ελλήνων Μόσχας. Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023. Архивировано 6 Кулун тутар 2021 года.
  8. Δημήτρης Σταθακόπουλος. “Alors, c’est la guerre” «επομένως πόλεμος», ή αλλιώς το λεγόμενο ΟΧΙ (греч.). Καλάβρυτα NEWS (28 октября 2019). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023.
  9. Iefimerida. Eνας μύθος καταρρέει: Ο Μεταξάς δεν είπε την λέξη ΟΧΙ στον Μουσολίνι – Η γαλλική φράση που χρησιμοποίησε βουρκωμένος (греч.). iefimerida.gr (25 Алтынньы 2013). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023.
  10. Ohi Day | Nat Geo Photo of the Day (англ.). National Geographic (7 октября 2021). — «In 1940, Italy demanded that Greece surrender rather than maintain neutrality in World War II. Then Prime Minister Ioannis Metaxas refused, thus aligning Greece with the Allies and bringing the nation into the warСигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023.
  11. David E, Sutton Memories Cast in Stone: The Relevance of the Past in Everyday Life. — Oxford, 1998. — С. 125. — 268 с. — ISBN 1859739482
  12. October 28 Holiday In Greece - Oxi Day (греч.). XpatAthens (22 октября 2018). Архивировано 26 Олунньу 2019 года.
  13. Фалес Куцурадис; Владимир Кайшев.: И греки сказали: «Охи!». Не склонились перед фашистами под страхом смерти (рус.). Аргументы и факты (6 Алтынньы 2021). Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023. Архивировано 29 Сэтинньи 2022 года.
  14. Александр Сирота. День, когда Греция сказала «нет» (рус.). WarSpot (5 августа 2015). — «Одним из самых почитаемых праздников современной Греции является 28 октября – День «Охи». «Охи» («όχι») – в переводе с греческого означает «нет». Греки относятся к этому празднику примерно так же, как жители постсоветского пространства ко Дню Победы. Ежегодно в этот день граждане страны вывешивают на общественных зданиях и жилых домах государственные флаги, устраивают военные и студенческие парады. Но если День Победы связан с окончанием войны, то День «Нет» – с её началом.» Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023.
  15. Katherine Poseidon. Spotlight on Fall: How to Celebrate Autumn in Greece (брит. англ.). The TravelPorter (20 октября 2016). — «Ohi Day is now celebrated across Greece with parades in almost every town - the big military parade is held in Thessaloniki, but you can catch students marching throughout the country; the kids with the best marks march in front holding the flag!» Сигэнии күнэ: 8 Тохсунньу 2023.