Отто фон Бисмарк
 | |
| Order | 1-акы Германия канцлера |
|---|---|
| Үлэлээбит бириэмэтэ | 1871-1890 |
| Кини кэнниттэн | Лев фон Каприви |
| Төрөөбүт күнэ | 1815 сыл муус устар 1 күнэ |
| Өлбүтүн күнэ | 1898 сыл от ыйын 30 күнэ(83 саастааҕар) |
Принц Отто Эдуард Леопольд фон Бисмарк Шөнхаузен Лавенбург Граафа (1815 сыл муус устар 1 күнэ — 1898 сыл от ыйын 30 күнэ) диэн Европа XIX үйэҕэ политига. Пруссия премьер-миниистир 1862 сыллаахтан 1890 сыллаахха дылы Германия араас сирдэрин холбуурга уонна 1871 сыллахха Германия Империятын олохтуурга эппиэттээх этэ. Саҥа Империя бастакы консула буолбута.
Бисмарк олус консервативнай этэ уонна монархиялары кытары улахан сибээстээх этэ. Демократияны өйөөбөт этэ. Биир ордук улахан сыалынан Пруссияны күүстээх дойду оҥоруон баҕарара, уонна ону Германияны холбообутун ситиспитэ. Социалисттар хамсааһыннарын тохтотуон уонна Католик Таҥара дьиэтин былааһын кыччатыан баҕарара. Социализм хамсааһынын тохтоторго үлэһит дьону дьоллоох оҥоруохтааҕа, ол иһин социальнай реформалары саҕалаабыта, ол курдук уопсастыба доруобуйатын уонна страховканы, кырдьаҕас дьоҥҥо пенсияны киллэрбитэ.
Биография
Отто фон Бисмарк 1815 сыл муус устар 1 күнүгэр дворян ыалыгар Бранденбург куоракка төрөөбүт. Бисмарктар юнкердар этилэр — Эльба өрүстэн илин сиргэ олохсуйбут рыцарьдар удьуордара.
1822 сылтан 1827 сылга диэри Пламан оскуолатыгар үөрэммитэ. Уон икки сааһыгар Фридрих Вильгельм гимназиятыгар көспүт, уон биэс сааһыгар "Grauen Kloster" гимназияҕа көспүт.
Гёттингеннааҕы Георг-Август университетыгар киирбит. Бисмарк үөрэнэргэ санаата суох эбит. 27 дуэлга кыттыспыт, биирдэстэригэр бааһырбыт, иэдэһигэр баас хаалбыт.
1833 сылга университет хаайыытыттан быыһанаары Гёттингеннааҕы үөрэҕин бырахпыт. 1834 сыл ыам ыйыгар Берлин Саҥа киин университетыгар киирбит, сыл ааһан философия диссертация көмүскээбит.
Үлэ
Ахен куоракка үлэлии барбыт. Байыаннай сулуусбаҕа киирэр буолбут. Саас 1838 сыллаахха егердар батальонугар киирэр. Ийэтэ өлөр, померан поместьялара киниэхэ хаалаллар. Сиригэр үлэтин саҕалаабыт.
Бэлитиичэскэй карьера
1847 сыл ыам ый 19 күнүгэр прусс королевстватын Холбоһук ландтагын дьокутаата буолбут. Либераллар уонна консерватордар мөккүөрдэрэ күүстээх үһү: либераллар Фридрих Вильгельмтан IV көнстүтүүсүйэ уонна гражданскай көҥүллэри модьуйаллара. Ол иһин 1847 сыллаахха кини Холбоһук ландтагы ыҥырбыт.
Бисмарк саҥата айдааннаах ааты ылбыт. Либерал дьокутаат 1813 сыллааҕы босхолонуулаах сэрии туһунан тылын утарыспыт. Дойдуга революционнай санаалар тарҕаммыттар.
Литэрэтиирэ
- Виноградов В. Отто фон Бисмарк. Объединение Германии железом и кровью. М.: Аст-Пресс, 2015. ISBN 978-5-94776-919-7.