Негенбля Иван Ефимович

Атырдьах ыйын 17 күнүгэр 1938 сыллаахха Саха ССР Полтава уобалаһын Лубенскай оройуонун Снетин сэлиэнньэтигэр төрөөбүт.

Дьиэ кэргэнэ Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр икки сыл оккупацияҕа олорбута.

1943 сыллаахха сэлиэнньэ босхоломмутун кэннэ улахан эдьиийэ Маша маҥнайгы кылааска барбыт, биир сылынан оскуолаҕа Иван эмиэ суруттарбыт. Оскуоланы уон биэс сааһыгар үрүҥ көмүс мэтээлинэн бүтэрбитэ^[2].

Уон алта сааһын ситиһээри биир сыл колхозка үлэлээн баран, Киевтээҕи гражданскай авиация инженердэрин институтугар (билигин Национальнай авиация университетыгар) үөрэнэ киирбитэ, 1961 сыллаахха бүтэрэн баран, Саха АССР-га Саха авиационнай-техническэй базатыгар (АТБ) инженеринэн ананан үлэлии кэлбитэ.

1968 сылтан Маҥан авиапредприятиетын АТБ начальнигынан, 1974 сылтан штаб начальнигынан, онтон 17-с үөрэх-эрчиллии авиаэтэрээтин старшай преподавателинэн үлэлээбитэ.

1960-с сыллар ортолоруттан «Социалистическая Якутия», «Молодежь Якутии» уонна «Северная трасса» хаһыаттарга Иван Негембля очеркалара уонна суол бэлиэтээһиннэрэ бэчээттэнэн барбыта.

1985 сылтан авиация историятын үөрэтиинэн дьарыктаммыта. Кини бу тиэмэҕэ очеркалара уонна ыстатыйалара, ону таһынан салгын транспорын кыһалҕаларыгар анаммыт олохтоох уонна ведомстволар таһаарыыларыгар тиһигин быспакка бэчээттэммиттэрэ.

1990 сылтан 2000 сылга диэри «Хотугу трасса» хаһыат корреспондена^[3].

2004 с. «История инженерно-авиационной службы воздушного транспорта Якутии: 1925—1985 гг.» тиэмэҕэ хандьыдаат диссертациятын көмүскээбит^[4].

Саха сирин авиациятын түмэлин экспозицияларын тэрийиигэ кыттыыны ылбыта, Саха аэропордугар Аляска-Сибиир перегоночнай трассатыгар өлбүт авиатордарга анаммыт мемориалы арыйыы көҕүлээччилэриттэн биирдэстэрэ этэ.

Иван Негенбля бэс ыйын 10 күнүгэр 2024 сыллаахха өлбүтэ^[5].

• Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык киһитэ
• Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ
• Саха Өрөспүүбүлүкэтин салгын тырааныспарын бочуоттаах үлэһитэ
• Норуоттар икки ардыларынааҕы суруйааччылар сойуустарын уонна Арассыыйа суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ

Мэтээллэрэ:

• «Килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл
• «Арассыыйа патриота» мэтээл

Бэлиэлэрэ, анал ааттара:

• «Аэрофлот туйгуна» бэлиэ
• «Гражданскай килбиэн» бэлиэ
• В. И. Кузьмин аатынан бириэмийэ лауреата,
• Улуу Кыайыы 50 сылыгар уонна 60 сылыгар аналлаах СӨ суруналыыстарын куонкурустарын лауреата,
• СӨ суруналыыстарын Сойууһун бириэмийэтин лауреата.

• История воздушного транспорта Якутии: [монография] / И. Е.Негенбля : в 4-х томах – Якутск : Медиа-холдинг "Якутия".
  • Том 1. (1923 - 1945 гг.). – 2015. – 280 с.
  • Том 2. (1945 - 1965 гг.). – 2017. – 280 с.
  • Том 3. (1965 - 1985 гг.). – 2018. – 360 с.
  • Том 4. (1986 - 2015 гг.). – 2018. – 400 с.
• Крылья земли Олонхо / И. Е .Негенбля. – Якутск: Медиа-холдинг «Якутия», 2014. – 264 с.
• Вертолеты в небе Якутии / И. Е. Негенбля. – Якутск: (б.и.), 2010. – 424 с.
• Малая гавань неба Якутии: очерк истории Маганского авиапредприятия / И. Е. Негенбля. – Якутск : Якутский Край, 2007. – 215 с.
• Книга памяти: авиаторы Якутии в годы войны / И. Е. Негенбля. – Якутск: РИО Медиахолдинга, 2019. –208 с.
• Над безграничной Арктикой / Иван Негенбля. – Якутск: Медиа-холдинг, 2013. – Кн. 1. – 440 с.
• Над безграничной Арктикой / Иван Негенбля. – Якутск: Медиа-холдинг, 2012. – Кн. 2. – 519 с.
• История воздушной трассы Фэрбенкс – Якутск- Красноярск / И. Е. Негенбля. – Якутск: РИО медиа-холдинга, 2017. – 368 с.
• Аляска-Сибирь. Трасса мужества / И. Е. Негенбля. – Якутск: Якутский край, 2000. – 264 с.
• Небо и земля Валерия Кузьмина / И. Е. Негенбля. –2-е изд., доп. – Якутск: РИО Медиа-холдинга, 2018. – 208 с.
• Кузница кадров авиации Якутии / И. Е. Негенбля. – Якутск: [б. и.], 2018. – 103 с.