Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Моҥуоллар

Моҥуоллар (кырг. моңолдор) — кыргыыстар уҥа кынаттарыгар баар улахан уус түмсүүтэ.

Уран (кыргыһыы ыҥырыыта) — Самансур!

undefined

Этимология

Кыргыыс тылынан уус аата — моңолдор (МФА: moŋol’dor) — түүр тылларыгар «моҥуоллар» диэн өйдөбүлгэ тэҥнэһэр (moğol-lar/dar). Үксүн моголдор (IPA: moʁol’dor) диэн барыл туттуллар.

Моҥуоллар диэн Моҥуолистаан судаарыстыбатыгар баһылык кылааһа буолан сылдьыбыт сүрүннээн монгуол төрүттээх көһө сылдьар уустартан турар түүр тыллаах дьон[1][2].

Төрүтэ

Моҥуоллар төрүттэрэ Моҥуолистаан судаарыстыбатын кытта ситимнээх. XVI үйэҕэ суруллубут Маджму ат-Таварих диэн Сейф ад-Дина Аксикенди суруйуутугар XIV үйэ бүтүүтүгэр Анга-төрө диэн Моҥуол улууһун баһылыгын өбүгэлэрин уонна удьуордарын сиһилии генеалогията баар. Кини удьуордарын ааттара өбүгэлэр ааттарыгар уонна кинилэр генеалогическай үгэстэригэр суруллубут Моҥуоллар арахсыыларын ааттарыгар сөп түбэһэр.

Зафар-нама этэринэн, Анка-төрө Туглук-Тимур-хаан байыаннай салайааччыларыттан биирдэстэрэ Хаджи-Бэк ирканут сиэнэ этэ[3]. Хаджи-бэка уонна Анка-төрө ставката Семиречьеҕа Каратал өрүс хочотугар баара[4]. Анка-төрө Хизр-Ходжа-хан кылына этэ.

Быһаарыылар

  1. ↑ Бартольд В. Двенадцать лекций по истории турецких народов Средней Азии (рус.). Сигэнии күнэ: 2012. Архивировано 2012 года.
  2. ↑ Караев О. К. Чагатайский улус. Государство Хайду. Могулистан. Образование кыргызского народа.. — Бишкек: Кыргызстан, 1995. — С. 123. — 160 с.
  3. ↑ Возможно от монг. эрхэ — «право, большой палец». Эрхэнууд — «обладающий правами, первый среди равных».
  4. ↑ Йазди Шараф ад-Дин Али Зафар-наме. — Ташкент: Sanat, 2008. — С. 124. — 486 с.

Категориялар