Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Кондаков Владимир Алексеевич

Кондаков Владимир Алексеевич (1939 сыл сэтинньи 11 күнэ — 2009 сыл от ыйын 14 күнэ) — саха суруйааччыта, поэта, норуот эмчитин, медицина уонна психология эйгэтин доктора, профессор, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Бүлүү улууһун ытык киһитэ[1][2].

Олоҕун олуктара

1939 сыллаахха сэтинньи 17 күнүгэр Бүлүү улууһун Дьөккөн нэһилиэгэр дьадаңы дьиэ кэргэңҥэ төрөөбүтэ[1][2]. Төрөөбүт нэһилиэгэр орто оскуоланы бүтэрэн, сэттэ сыл устатыгар колхоз производствотыгар үлэлээбитэ, тыа сирин хара үлэтин бары көрүңэр баҕаран туран эрчиллибитэ, онно ылбыт сатабыла кэлин олоҕор улахан өйөбүллээх буолбута. 1967 сыллаахха Саха государственнай университетын историк идэлээх бүтэрбитэ[2].

Трудовую деятельность начал рабочим в сельском хозяйстве[1]. Мастаах уонна Дьөккөн оскуолаларыгар директордаабыта, хоту Дьааңы улууһугар Эңэ уонна Арыылаах оскуолаларыгар директордаабыта, учууталлаабыта[1]. Учуутал быһыытынан оҕолорго сөбүлэппитэ, историк буолан дойду историятын кытта сибээстээн нэһилиэк биллиилээх дьоннорун үөрэппитэ, айылҕа дьиктилэрин, дьон дьикти дьылҕатын ойуулуур түгэннэри уруок быыһыгар сыһыаран кэпсиирэ[1].

1968 сыллаахха Владимир Алексеевич инники дьылҕатыгар улахан суолталаах көрсүһүү буолбута. Үөһээ Бүлүү аатырбыт ойууна Георгий Герасимович Герасимовтан көҥүл ылан, бэркэ кистээн эмтээһин эйгэтинэн дьарыктанан барбыта[1].

1990 сылтан Саха Республикатын народнай медицинатын ассоциациятын тэрийэн, онно бэрэсидьиэнинэн үлэлээн, норуот духовнай культуратын тилиннэриигэ, дьон доруобуйатын бөҕөргөтүүгэ дьоһуннаах үлэни ыыппыта[1]. 1990 сылтан суруйар үлэтин саҕалаабыта[2]. 1992 сылтан Норуот Эмтээһинин уонна Духуобунас Үрдүкү Оскуолатын, институтун аһан саха норуотун историятыгар бастакы профессиональнай таһымнаах норуот эмчиттэрин бэйэтэ оҥорбут анал программатынан бэлэмнээһини саҕалаабыта[1]. 1998 сылга Норуот Эмтээһинин, Итэҕэлин научнай-чинчийэр «Үрүҥ Аар Тойон» общественнай тэрилтэни тэрийбитэ[1].

ЮНЕСКО иһинэн Киев куоракка норуот медицинатын Аан дойдутааҕы ассоциациятын норуоттар икки ардыларынааҕы Киинигэр үөрэнэн, норуот духовнай культуратын үөрэтээччи-чинчийээччи үрдүк аатын ылбыта[1].

Эдэрчи сааһыттан дьону эмтээһининэн дьарыктаммыт буолан, барыта 40 сыл усталаах-туоратыгар уонунан тыһыынча ыараханнык ыалдьар дьону атаҕар туруорбута[1]. Кэнники сылларга народнай медицина уонна духовность институтун тэрийэн, саха норуотун итэҕэлин чөлүгэр түһэрэр дьоһуннаах үлэни ыыппыта[1].

В. А. Кондаков Саха Республикатын медицинскэй наукатын иһинэн норуот медицинатын үрдүкү институтун тэрийээччи быһыытынан, саха норуотун историятыгар аан бастаан айылҕаттан талааннаах эмчиттэри түмэн сыл ахсын семинардары тэрийэн үлэлэппитэ, саха биллиилээх учуонайдарыгар, суруйааччыларыгар лекциялары аахтарбыта. Норуот эмчиттэрэ былыргы эмтиир ньымаларын кистэлэңнэрин утумнаахтык үөрэтэн, дириң билиини уонна профессиональнай бэлэмнэниини ылбыттара[1].

1990 сылтан 2009 сылга диэри Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай мэдиссиинэ Ассоциациятын бэрэсидьиэнэ. Аан дойдутааҕы медицинскэй киини бүтэрэн, «үрдүкү категориялаах норуот эмчитэ», «норуот мэдиссиинэтин чинчийээччи» идэлэри ылбыта.

От ыйын 14 күнүгэр 2009 сыллаахха өлбүтэ[1][2].

Айар үлэтэ

1990 сылтан суруйан саҕалаабыт[2]. Сүрүн тиэмэлэрэ - ойууннааһын уонна эмтээһин. Норуот мэдиссиинэтигэр уонна саха былыргы култууратыгар 30-тан тахса кинигэ ааптара[1][3]. Сүрүн үлэлэрэ — «Аар Айыы итэҕэлэ», «Айыы ойуун», «Алгыстар — эн көмүскэллэриҥ», «Благословляющие горизонты. Орлиный полет»[4].

В. А. Кондаков — Саха Өрөспүүбүлүкэтин Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, прозаик (үс улахан роман, алта сэһэн, уонунан кэпсээн ааптара), лирик-бэйиэт, музыкант, ырыаһыт, самодеятельнай композитор[1].

Наҕараадалара уонна ааттара

  • Мэдиссиинэ уонна психология эйгэтин дуоктара (1995)
  • Психология эйгэтин доктора (1996)
  • Профессор
  • Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ
  • Бүлүү улууһун ытык киһитэ
  • «Гражданскай килбиэн» бэлиэ
  • «370 лет Якутия с Россией» бэлиэ
  • «Учууталлар учууталлара» бэлиэ[1]

Кинигэлэрэ

  • Аар Айыы итэҕэлэ. — Дьокуускай, 1999.
  • Айыы ойуун (арамаан).
  • Алгыстар — эн көмүскэллэриҥ. — Дьокуускай: НИК Айар, 2000.
  • Благословляющие горизонты. Орлиный полет.
  • Художественная психопатология. — Ижевск: Изд-во Удмуртского ун-та, 2000.
  • Личность наизнанку. Психопатии, неврозы, психосоматические расстройства. — Ижевск: Изд-во Удмуртского ун-та, 1999.

Быһаарыылар

  • Официальнай информационнай портал Республика Саха (Якутия): Почетные граждане Вилюйского улуса[1]
  • «Ил Түмэн» хаһыат № 27 (17.07.09) Владимир Алексеевич Кондаков[1]

Категориялар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Кондаков Владимир Алексеевич (рус.). SakhaNews. Сигэнии күнэ: 21 От ыйын 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Кондаков Владимир Алексеевич (рус.). Вилюйская библиотека. Сигэнии күнэ: 21 От ыйын 2026.
  3. ↑ Владимир Алексеевич Кондаков (рус.). Харыстас. Сигэнии күнэ: 21 От ыйын 2026.
  4. ↑ Айылҕаттан айдарыылаахтар (рус.). Чолбон (17 Сэтинньи 2008). Сигэнии күнэ: 21 От ыйын 2026.

Категориялар