Нуучча тылынанАнал бырайыактар
Тылы уларыт
УРУБИИКИ ТУҺУНАН

Борятинскай Иван Петрович

РАН экспертизата

Logo-ran.png
Арассыыйа Билимнэр Академията
экспертиза ыыппыт
Сиһилии
Aprove.svg

РАН экспертизата

Arrow-Right.png
Logo-ran.png
Арассыыйа Билимнэр Академията
экспертиза ыыппыт
Сиһилии

Борятинскай Иван Петрович (Барятинскай; 1615 — 1701 сыл от ыйын 1 күнэ, Переславль-Залесскай[d]) — нуучча кинээһэ, дипломат, боярин, окольничай, 1668 сылтан 1671 сылга дылы Саха сирин бойобуодатынан ананан үлэлээбит киһи[1].

Переславль куорат Данилов манастыырын ктитора, манастыыр таас дьиэлэрин тутуппута. Ефрем кырдьаҕас диэн аатынан манаах буолбута.

Кинээс уонна бойобуода Петр Романович Барятинский Беляй уонна княгиня Анастасия уоллара.

Бу киһи иннинэ бойобуоданан Голенищев-Кутузов Иван Федорович олорбут. Кини кэнниттэн бойобуоданан Волконскай Иван Петрович анаммыт.

Олоҕун олуктара

Ыраахтааҕы стольник солотугар анаммыта (1636). Царевич Иван Михайлович уҥуоҕар хонуктаан өрөөбүтэ (1639 сыл тохсунньу 29 күнэ), царевич Василий Михайлович уҥуоҕар хонуктаан өрөөбүтэ (1639 сыл муус устар 26 күнэ). Алексей Михайлович ыраахтааҕы Мария Ильинична Милославскайдыын сыбаайбатыгар Судаарыстыба итэҕэйиитинэн аһы-үөлү тардыыны салайбыта (1648 сыл тохсунньу 26 күнэ). Крапивна бойобуодата (1649). Судаарыстыбаны Коломенскай сэлиэнньэҕэ (1650 сыл ахсынньы 30 күнэ), Звенигородка Савинскай манастыырга (1651 сыл кулун тутар) арыаллаабыта. Ыраахтааҕы полкатыгар Ригатааҕы бохуотка кыттыбыта (1656—1657). Ыраахтааҕы сорудаҕынан Смоленскайга уонна Шкловка кинээс Юрий Алексеевич Долгорукайдаахха үтүө тыллаах ыытыллыбыта (1659). Швеция посолларын кытта мунньахха посол быһыытынан сылдьыбыта, онно Рязанскай наместник (наместник рязанский) титулун туһаммыта, шведтэри кытта эйэ дуогабарын түһэрсибитэ уонна бигэргэтэр грамоталаах Стокгольмҥа полномочнай посолунан ыытыллыбыта (1661). Харчы дьыалатын уонна Булуу дьыалалар прикастарыгар үлэлээбитэ (1663). Ыраахтааҕы айанныыр кэмигэр Москуба куоратын манааһыҥҥа хаалларыллыбыта (1663 сыл тохсунньу). Окольничай (1663—1668). Новгород полкатыгар анаммыта, Великие Луки сиригэр сэрииһит дьону мунньар сорудах бэриллибитэ (1663 сыл бэс ыйа). Ямской прикаһыгар сулууспалаабыта, онтон Монастырскай приказ суудьуйатынан анаммыта (1665). Дьокуускай бойобуодата (1666—1671). Патриарх хаамыытын сиэригэр-туомугар осёлу үүртэн иһээччи буолбута (1672). Калугаҕа сэрии сэбин-сэбиргэлин көрөр бойобуоданан анаммыта (1673—1675). Кизилбаш посолун көрсүүгэ уонна атаарыыга кыттыбыта (1674 сыл ахсынньы). Боярин (1676 сыл атырдьах ыйын 15 күнэ). Енисейскэй бойобуодата (1677—1680). Судаарыстыбаҕа местничество суох оҥорор Собуорнай уураахха илии баттаабыта (1682 сыл тохсунньу 12 күнэ). Москубаттан Данилов монастырыгар үп-ас уонна бэлэх ыытар буолбута. Судаарыстыба сулууспатыгар кырдьар сааһыгар диэри сылдьан, 82 сааһыгар Данилов монастырыгар Ефрем диэн аатынан манаах буолан ахсаабыта (1697).

86 сааһыгар өлбүтэ, Данилов манастыырын хоту өттүгэр настоятель олорор дьиэтин сүрүн кирилиэһин аттыгар көмүллүбүтэ.

1715 сыллаахха кинээс Барятинскай аймаҕа, старец Антоний, схимонах Ефрем уҥуоҕун үрдүгэр преподобнай Евфимий аатынан мас таҥара дьиэтин тутуппута. Бу таҥара дьиэтэ хаалбатах.

Кэргэннээх уонна оҕолордоох этэ, ол эрээри кини тыыннааҕар бары өлбүттэрэ[2][3][4].

Данилов манастыырын ктитора

Кинээс Иван Барятинскай Данилов манастыырыгар биэрбит сиэртибэлэрэ 1688 сылтан саҕаланаллар уонна кини өлүөр диэри тохтооботтор. Чопчу тоҕо ити манастыырга көмөлөһөн барбытын чуолкайдык быһаарар кыах суох. Манастыыр кинигэтигэр суруллубут бастакы кылаата (таҥара дьиэтин тэриллэригэр анаан 100 солкуобай) төрөппүттэрин кэриэһигэр бэриллибит, онон төрөппүттэрэ өлүөхтэриттэн итинник быһаарыныыны ылбыт буолуон сөп. Тоҕо чопчу Переславль куорат Данилов манастыырын талбыта биллибэт, ол эрээри бу 1653 сыллаахха Переславльга преподобнай Даниил сибэтиэй уҥуоҕа арыллыбытын уонна кинээс вотчиналара ити манастыыр таһыгар баалларын кытта ситимнээх буолуон сөп. Ол кэмҥэ Данилов манастыыра олус дьадаҥытык олороро, тоҕо диэтэр 1665 сыллаахха польскай уонна литовскай сэрииһиттэр кимэн кириилэригэр манастыыр умайбыта, онтон хыраама халааммыттара.

undefined

Кинээс Иван Петрович Барятинскайы польскай сэрииһиттэр халаабыттарын кэннэ Данилов манастыырын тилиннэрээччи диэн ааттыахха сөп: манастыырга баар бары кэриэтэ тутуулар кини тус харчытыгар тутуллубуттара:

  1. 1689 сыл атырдьах ыйын 15 күнүгэр бэйэтин дууһатын уонна аймахтарын үйэ-саас тухары кэриэстээн колокуонньаны тутуппута. Тутууга 670 солкуобай бэриллибитэ.
  2. Ол сыл 575 буут куолакал кутуллубута. Манна 2510 солкуобай ороскуоттаммыта.
  3. 1695 сыл ахсынньы 25 күнүгэр Сибэтиэй Таҥара Ийэтин айхаллааһын аатынан таҥара дьиэтэ трапезнайдыын уонна билиҥҥи настоятель олорор дьиэтэ тутуллубута. Манна 11237 солк., 38 к. ороскуоттаммыта.
  4. 1696 сыллаахха 12 таас палата (билиҥҥи манаахтар кельялара), икки булуус уонна икки аһылык бэлэмниир сир тутуллубута. Тутууга 2564 солк., 33 к. тахсыбыта.
  5. 1700 сыллаахха манастыыр күрүөтэ уонна сибэтиэй боруоталара тутуллубуттара. Манна 1261 солк., 50 к. ороскуоттаммыта.

Барыта монастырь тутууларыгар 17243 солк., 21 к. харчы тахсыбыта.

Манастыыр кылаат кинигэтигэр суруллубутунан, кинээс Иван Петрович Барятинскай Данилов манастыырыгар барыта 19230 солк. 76 к. сиэртибэлээбит. Ол эрээри атын манастыыр докумуонугар кини уопсай кылаатын сууммата 20399 солкуобайга тэҥнэһэр диэн суруллубут.

Быһаарыылар

  1. ↑ Саха сирин энциклопедията, Москуба, 2000
  2. ↑ Г. А. Власьев. Потомство Рюрика: материалы для составления родословий. СПб. Т. 1. Князья Черниговские. Ч. 2. Тип: Т-во Р. Голике и И. Вильборг. 1906 г. Барятинский Иван Петрович. стр. 56; 76-78.
  3. ↑ Чл.археогр.ком. А. П. Барсуков (1839—1914). Списки городовых воевод и других лиц воеводского управления Московского государства XVII столетия по напечатанным правительственным актам. — СПб. тип М. М. Стасюлевича. 1902 г. стр. 443. ISBN 978-5-4241-6209-1.
  4. ↑ Алфавитный указатель фамилий и лиц, упоминаемых в Боярских книгах, хранящихся в I-ом отделении московского архива министерства юстиции, с обозначением служебной деятельности каждого лица и годов состояния, в занимаемых должностях. М., Типогр: С. Селивановского. 1853 г. стр. 42.

Литература

Категориялар