Тьюринг Алан Матисон
Тьюринг Алан Матисон (ааҥл. Alan Mathison Turing, Лондонҥа, 1912 сыл бэс ыйын 23 күнүгэр төрөөбүт – Вильмслоу, Чешир, 1954 сыл бэс ыйын 7 күнүгэр өлбүт) Англия математига уонна компьютер учуонайа.[2]
Кини компьютерга үлэлиир бастакы дьон быһыыгар баар этэ. Бастакынан компьютеры дьон ыарырҕатар садаачаларга туттуохха сөп эбит диэн идиэйэҕэ кэлбит. Тьюринг Машинатын 1936 сыллахха айбыт, ол массыната олоҕор оҥоһуллубатах этэ, ол гынан баран компьютернай программированиены туттуллар идеялаах этэ.
Искусственнай интелегы интириэһиргиир этэ. Компьютер хаһан толкуйдаах буолары быһаарар "Тьюринг тестын" киллэрэгэ ыйытыыны турурбут. Компьютер этэрин дьиҥ киһи сатаан киһиттэн араарбат буоллаҕына биирдэ толкуйдуур буолар диэн идеялаах этэ.[3]
Аан дойду II сэриитигэр ниэмэс секретыыр массынатын расшифровкатыгар үлэлэээн, "Энигма" массыынатын хайдах үлэлиирин быһаарбыта. Ол кэнниттэн фашистар сигналларын барытын билэ олорбуттар.
1945 сылтан 1947 сылга дылы Национальнай физика лабораториятыгар ACE ол эбэтэр Аптамаатынан суоттуур массыынаҕа үлэлээбитэ.1946 сыл олуннньу 19 күнүгэр бастакы дизайнын көрдөрбүтэ. .[4]
Быһаарыылар
Атын сирэйдэр
- Jack Copeland 2012. Alan Turing: The codebreaker who saved 'millions of lives'. BBC News / Technology [2]