Аан дойдутааҕы мичээр күнэ

1963 сыллаахха Харви Болл худуоһунньукка оччотооҕуга Guarantee Mutual Company компанияны атыыласпыт State Mutual Life Assurance Company of America Америка страховой фирмин бэрэстэбиитэллэрэ ыҥырыллан, ити холбоһон үлэһиттэр ис дууһа тыыннара мөлтөөбүт диэн бигэргэттилэр. Инникитин тугу күүтүөхтэрин билбэттэр, саарбахтаабыттар, соһуйбуттар. Америка State Mutual Life Assurance Company Боллга фирма үлэһиттэрин көҕүлүүр умнуллубат ойууну толкуйдуурга көрдөстө.

Худуоһунньук араҕас эргимтэни мичээрдээн ойуулаан саҕалаата да, төттөрү түһэрдэххэ, хомоҕой сирэй тахсарын сөбүлээбэтэҕэ. Оччотугар Болл икки хараҕы эбэн, билигин смайлик диэн тахсыбыт. Уруһуй процеһыгар 10 мүнүүтэ барда. Ойуутугар Харви Болл сакаасчыттартан 45 доллар ылла.

State Mutual Life Assurance Company of America бу ойууннан түөскэ иилиллэр бэлиэ оҥорон үлэһиттэригэр үллэстибитэ. Сыала-соруга үлэһиттэри түлүпүөнүнэн кэпсэтэн, атын соруктары толорон мичээрдэтии этэ. Тэрилтэ 100 бэлиэҕэ тохтуо былааннааҕа эрээри, үлэһиттэр сылдьааччыларга бэлэхтиир буоллулар, киэҥник биллибиттэрэ. 10 тыһ. субуруччу бэлиэ баартыйалара сакаастанар буолбуттара. 1971 сылга 50 мөл. тахса смайликтаах бэлиэ атыыламмыта, оттон бэйэтэ Аан дойдутааҕы бэлиэ буолбута, ханна баҕарар баар — испиискэ хаатыттан саҕалаан. АХШ-га оннооҕор смайликтаах почта маарката тахсыбыта.

Болл смайлик авторскай бырааптарын кэмигэр киллэрбэтэҕэ эрээри, уолун этэринэн, хаһан да аһыйбатаҕа. Биир бэчээккэ анаан бэсиэдэҕэ худуоһунньук этэр: «Киһи аймах, искусство историятыгар хаһан да бачча киэҥник тарҕанан бачча дьолу-соргуну, үөрүүнү-көтүүнү, дуоһуйууну аҕалбыт биир да үлэ суох этэ. Итиччэ судургутук оҥоһуллубут, ол гынан баран, бар дьоҥҥо өйдөнөр туох да суох этэ.»

Кырдьаҕас киһи буолан, Харви Болл Сиргэ бэйэтин миссиятын бүтэһиктээхтик быһаарбыта — кини бэйэтин норуоттар икки ардыларынааҕы дьол посола быһыытынан көрбүтэ.

1999 сыллаахха смайлик лицензиялааһынынан дьарыктанар (Harvey Ball Signature Smiley атыы-эргиэн бэлиэтэ) уонна оҕо бырайыактарын өйүүр Аан Дойдутааҕы мичээр (ааҥыл тыл World Smile Foundation) диэн коммерческайа суох көмө фондатын тэрийбитэ. Бу мааркалаах смайликтары туһаныы харчыта фондаҕа киирэн үтүө сыалга туттуллар.

Оччолорго, 1999 сыллаахха, худуоһунньук көҕүлээһининэн Аан бастаан Аан Дойдутааҕы мичээр күнэ бырааһынньыктаммыта. Бырааһынньыгы Аан Дойдутааҕы мичээр фондата тэрийэр. Бырааһынньыгы толкуйдаан, Болл смайлик тарҕаммыт интернет эйгэтин коммерциализациялааһыныгар утарсыыны биллэриэн баҕарда.

Харви Болл бу күн үчүгэй санааҕа, үтүө дьыалаҕа ананыахтаах дии саныыра.

Бырааһынньык сыллата алтынньы бастакы бээтинсэтигэр бэлиэтэнэр. Бээтинсэ икки өрөбүл иннинэ дьон-сэргэ үчүгэй маанылаах буолуохтаах буолан талылынна. Алтынньы ый үгүстэр хаандара саҕаланар күһүн ортото буолан (оттон мичээр күнэ ону тарҕатар аналлаах) этиллибитэ.

Бырааһынньык лозунгта: «Үтүө дьыала оҥор — кимиэхэ эмэ мичээрдииргэ көмөлөс».

Аан дойдутааҕы мичээр күнүн аан дойду энтузиасттара акцияларынан, флешмобтарынан (холобур, дьон-сэргэ аһаҕас сиргэ смайлик көрүҥүнэн устан турар), карнавалларынан, кэнсиэрдэринэн, уруһуй куонкурустарынан бэлиэтииллэр. Бырааһынньык оҕо уһуйааннарыгар, оскуолаларга, оннооҕор үрдүк үөрэх кыһаларыгар тарҕанар.

Ситимнэргэ интернет туһанааччылар үөрүүлээх смайликтаах хаартыскалары үллэстэллэр. Үгүс дойдуларга бэйэ-бэйэлэригэр смайлик ойуулаах кыра бэлэхтэри бэлэхтиир үгэстээх.

Сорох компаниялар партнердара эбэтэр сылдьааччылара Аан Дойдутааҕы мичээр күнүгэр смайликтаах сайаапкалары ыыталлара буоллар улахан чэпчэтиилэри эрэннэрэллэр.