Баунти күнэ

Муус устар 28 күнүгэр 1789 сыллаахха Чуумпу Океан уутугар баар «Баунти» Британия хараабылыгар Уильям Блай капитан утары бунт буолбута. Бууннааччылары капитан көмөлөһөөчүтэ Кристан Флетчера салайан ыытта. Бууннааччылар Тонг арыы аттыгар экипаж чилиэннэрин шлюзка түһэрбиттэрэ, бэйэлэрэ арыылартан биирдэстэригэр туспа колония тэрийэргэ соруммуттара.

Бастаан бууннааччылар Таитига базаламмыттар да, өр онно хааларга сэрэхтээх этэ. Буруйга тардааччы экспедицияны кытта көрсүһүүттэн куоттараары, Кристиан хамаанда сорҕотун кытта ччитэх арыыга хорҕойорго быһаарыммыттар.

Тохсунньу 23 күнүгэр 1790 сыллаахха экипаж 9 чилиэниттэн ураты 11 Таити дьахталлара, 6 Таити эр дьоно уонна 1 оҕо, Питкэрн арыыларын кытылларыгар тиийэн кэлбитэ. «Баунти» хамаандата уонна пассажирдара арыы бастакы олохтоохторо буоллулар. Бу түбэлтэлэри кэриэстээн, «Баунти» күнэ тэриллибитэ^[1].

Бырааһынньык чиэһигэр араас тэрээһиннэр ыытыллаллар. Бу бырааһынньык кульминациятыгар Баунти уутугар «Баунти» хараабыл кыра копиятын киэһээҥи уоттааһына буолар. Арыыга кэлбиттэрин кэннэ бууннааччылар хараабылы уоттаабыттарын санатарга ыҥырар.

1825 сылтан 1854 сылга диэри Норфолк арыыны хаайыылаахтарга сигэнэр сир быһыытынан туһаммыттар. 1856 с. Питкэрн арыы нэһилиэнньэтэ наһаа элбээн, королева Виктория быһаарыытынан Норфолк арыытыгар олохсуйбуттара.

Бэс ыйын 8 күнүгэр 1856 с. Норфолк арыытыгар бастакы көһөөччүлэр кэлбиттэр. Кинилэр «Баунти» хараабыл бууннааччылар удьуордара буолбуттарынан, бу түбэлтэлэр «Баунти» күнүнэн биллэриллэн, официальнай бырааһынньык статуһун ылбыта^[2]. Билигин Норфолк арыыга Питкэрнтааҕар хас да төгүл элбэх «Баунти» моряктар удьуордара олороллор. Норфолк арыыга «Баунти» күн бырааһынньыктара театрализованнай дьүһүйүүттэн саҕаланар. Ол кэнниттэн бастакы көһөөччүлэр тустарыгар веноктар ууруллаллар. Кенотафтан кылабыһаҕа гимнэри ыллыы бараллар.

Бу кэнниттэн бырааһынньыктааҕы бырабыыталыстыба дьиэтин таһыгар «сыл дьиэ кэргэнин» биллэрии буолар. Бу титулу Квинтал, Эванс, Маккой, Баффет, Адамс, Ноббс, Кристиан эбэтэр Янг (ол аата «Баунти» бууннааччылар удьуордара) араспаанньалаахтарга биэриэхтэрин сөп. Онтон оҕолорго аналлаах араас оонньуулар тэрилэллэр, үҥкүүлээх улахан биэчэринэн түмүктэнэр.